كوير مرنجاب و شهر زیر زمینی نوش آباد( کاشان)

كوير مرنجاب و شهر زیر زمینی نوش آباد( کاشان)                                                                  
کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه
نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر
بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و کاشان محدود می‌شود.
ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود ۸۵۰ متر می‌باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده
از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی
منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز و تاق و بوته‌های قیچ است.
پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌توان
به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب
، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده‌است. به گفته ساکنان
محلی هم اکنون ۲۱ قلاده پلنگ در این منطقه وجود دارد.
نقاط دیدنی
 کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه
زیبایی به این منطقه بخشیده‌است. دریاچه نمک آران وبیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه
محسوب می‌شوند. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده‌است.
قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروانها برای سفر به خراسان،
اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌گذشتند. درباره دلیل ساخت این قلعه و کاروانسرا در کنار دریاچه نمک
، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه‌های متعدد در سراسر کشور، در این منطقه
تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوی
به پایتخت هجوم نبرده بودند. حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه
عباس را به صرافت انداخت تا در سال ۱۰۱۲ قمری سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوی
تهدید را بگیرد. بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است و ذکر شده‌است که همیشه ۵۰۰ پاسدار
مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می‌کردند. قنات
کنار کاروانسرا که برکه بزرگی به وجود آورده‌است، آب شیرین دارد و این در کویر نمک و شوره زار یک پدیده بسیار
منحصر به فرد است. کاروانسرای مرنجاب در قلب کویر کاروانسرای مرنجاب در موقعیت جغرافیاییٍِ’۷و‏‎‎ ْ۳۴ عرض
جغرافیایی و ’۴۸و ‎ْ‏‎۵۱ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۸۱۰ متری از سطح دریای آزاد در حاشیه جنوبی دریاچه قم واقع
شده‌است.مرنجاب از دهستان کویرات شهرستان آران و بیدگل و در ۵۰ کیلومتری شمال شرق مرکز این
شهرستان قرار دارد.
 نوش آباد
 در هشت کيلومتري شمال کاشان قرار دارد. در کتاب تاريخ قم آمده که اين مکان اقامتگاه انوشيروان پادشاه
ساساني بوده و در اصل انوشاباد نام داشته است. باستان شناسان معتقدند که اين محل از جمله مراکز
عمده مسکوني فلات ايران بوده است.
 با اين حال به دليل موقعيت نامساعد جغرافيايي و مجاورت در کنار کوير مرکزي و در معرض توفان هاي شن
روان از يک سو و از سوي ديگر سيلاب هاي مخروب رودهاي دامنه بالا دست، آثار زيادي بر جاي نمانده است.
ن شهر زيرزميني در سال 1383 در پي فعاليت هاي عمراني يکي از سکنه نوش آباد کشف شد. به طوري که
سکنه به دنبال حفاري چاه فاضلاب به دالان هايي برخوردند که به طور دقيق شناسايي نشده بود به اين دليل
مردم و شهرداري نوش آباد با پيگيري از مسئولان ميراث فرهنگي خواستند تا کاووش هاي را در اين دالان ها
آغاز کنند.
 به دنبال اين مسئله اهالي شروع به حفاري در زير خانه هاي خود کردند با اعتقاد به اين که چون در ملک
شخصي خودشان اين کار صورت مي گيرد لذا منع قانوني ندارد و به اين ترتيب خساراتي را به اين شهر وارد
کردند از طرف
ديگر فاضلاب نوش آباد در طي سال ها به درون چاه هاي اين شهر زيرزميني راه پيدا و قسمت هايي از آن را
تخريب و هواي شهر را مسموم ساخت که مسئولان ميراث فرهنگي با جديت با هر دو مورد برخورد کردند.
 شهر زيرزميني نوش آباد شهري 3 طبقه است و کاملا دست ساز که طبقه اول آن در عمق 3 متري و طبقه
سوم در عمق 16 متري از سطح زمين ساخته شده است و ارتفاع هر طبقه حدود 180 سانتي متر است
حدس باستان شناسان بر اين است که اين شهر تا 15 هزار متر مربع وسعت داشته باشد. در اين شهر زيرزميني
اتاق هايي با ابعاد مختلف ساخته شده که بعضي داراي سکو هم هستند و راهروهايي باريک آنها را به هم
وصل مي کند. راه ارتباطي طبقات چاه هاي عميقي است که علاوه بر آن تهويه هوا را هم انجام مي دهد.
اما بعضي چاه هاي ارتباطي انحرافي است و راه به جايي ندارد.
 اتاق‌ها داراي سرويس بهداشتي است و هر اطاق پايه شمع و مشعل در کنار ديوار دارد.
 به نظر مي رسد اين شهر  در دوران حمله مغول بسيار مورد استفاده قرار مي گرفته است و حتي تا اواخر
دوره قاجار هم ادامه يافته است.
 در اين دوران مردم نوش آباد از دست راهزاني به نام نايب حسين مدت ها در اين شهر زندگي مي‌کردند و
گاهي هم از گرسنگي در همان جا مي‌مردند.
 نايب حسين بعد از کشتارهاي فراواني که در نوش آباد انجام داد با نيرنگ دربار قاجار به تهران فراخوانده مي
شود و پس از دستگيري در يکي از ميادين تهران به دار آويخته مي گردد. مرگ وي سبب مي شود تا مردم
نوش آباد به تدريج شهر زيرزميني را فراموش کنند.

تاریخ ارسال: 1390/9/21
تعداد بازدید: 2706
ارسال نظر