هوبره پرنده زيبای کوير

هوبره پرنده زيبای کوير
رده: پرندگانClass:Aves                            
راسته: در ناسانان Order:Gruiformes             
خانواده: هوبره Famili:Otididae                   
هوبره
خصوصيات
هوبره بعنوان يکی از پرندگان زيبا و با شکوه شناخته شده است.طول بدنش از نوک منقار تا انتهای دم حدکثر به 65 سانتی متر می رسد.نر و ماده از نظر ظاهری شبيه هم هستند، ولی نرها حدود 10% بزرگتر می باشند.
گردن و دم بطور قابل توجهی بزرگ هستند. بالها تقريبا باريک و هر دو جنس هوبره دارای چشمانی بزرگ هستند. تاج سياه و سفيد کوچک و دسته ای از پرهای سياه و سفيد بصورت افتاده روی گردن قرار دارند.هوبره های نر پرهای سيخ شده ای بطور زين روی سر و گردن خود دارند.بال و پر عمدتا به رنگ قهوه ای خرمايی تا زرد نخودی با خطوط مواج است.زير بدن سفيد است.قسمت جلو مايل به خاکستری است.
بالهای دم به رنگ خاکستری با علامتهای عمودی تيره وجود دارد.نرهای نابالغ شبيه ماده ها هستند.به هرحال پرهای زينتی کمتری روی گردن ماده ها ديده می شود.
هوبره دارای 3 زير گونه است که عبارتند از:
1-Chlamydotis undulate undulate
2-Chlamydotis undulate fuertanturae
3- Chlamydotis undulate macqueenii
زير گونه دوم کوچکترين زير گونه است که در جزاير قناری زندگی ميکند.
زير گونه سوم از آن بزرگتر است و در آسيا ديده می شود و همچنين در ايران هم توليد مثل می کند.
طول بال
C.u.undulata نر: 413-365 ميلی متر ،C.u.macqueenii  نر: 431-293 ميلی متر، C.u.macqueenii  ماده: 377-357 ميلی متر
وزن
C.u.macqueenii  نر: 2400-1800 گرم، C.u.macqueenii  ماده:
1700-1200 گرم.
زيستگاه
هوبره در عرضهای جغرافيايی متوسط تا پايين و در نواحی مديترانه ای، مناطق بيابانی و شبه بيابانی، دشتهای علفی و سنگلاخی، مناطق استپی ويا نواحی باز و بدون پوشش و يا با پوشش های گياهی که حداکثر 2 متر ارتفاع دارند زندگی می کنند. در بهار و تابستان گاهی اوقات دور و بر زمينهای کشاورزی ديده می شوند.
پراکنش و مهاجرت
هوبره يک پرنده مهاجر است.بهرحال در بعضی مناطق بعنوان مثال پالئارکتيک غربی، ارمنستان،سوريه،عربستان سعودی،کويت،پاکستان،مصر،عراق،ليبی،و ايران بعنوان پرندۀ بومی به حساب می آيد.زيرگونه Ch.undulata macqueenii در خاورميانه و  مناطق جنوبی آسيا زندگی ميکند.پرندگان مهاجر که به ايران سفر می کنند از کشورهای همسايه مثل ترکمنستان و قزاقستان در آغاز پاييز می آيند و با پرندگان بومی زيستگاههای مشابه شريک می شوند.
تغذيه
هوبره همه چيزخوار است و از تنوع بالايی از دانه ها، بذرها، ميوه ها، شاخه های نازک، برگ و گل و گياهان استفاده می کند.البته جانورانی همچون ملخ،آخوندک، سوسک،کرم،موريانه،مورچه،حلزون،هزارپا،عنکبوت،مارمولک و حتی مار را نيز   می خورد.اما اغلب خوراکش را برگ و ميوه گياهانAllium  ،کنار،خارسثر،دانه گندم و جو و بعضی از دانه های روغنی که بيشتر در دسترس است تشکيل می دهد.
عادات و رفتار
جالبترين رفتار هوبره هنگام توليد مثل و نمايشهای جنسی متجلی می گردد.هوبره نر يالها و پرهای سر و گردن را سيخ ميکند،بالها را بالا ميبرد و در اين هنگام بطور آرام و زيبايی راه می رود. دم را مثل يک چتر بالا نگه می دارد و گاهی اوقات بالها را پايين می آورد. سپس بطور ناگهانی شروع می کند به پريدن به عقب و جلو و تمام اين مدت سعی ميکند که يک هوبره ماده را جلب کند.هوبره ها تک همسری هستند.
تخم گذاری و توليدمثل
هوبره ها در يک قسمت ناهمواری روی زمين تخم می گذارند(معمولا زمينهای شنی) و آن را با پر،برگ و يا شاخه های کوچک می پوشانند.هوبره ها ترجيح می دهند که لانه شان را در سايه بسازند،مثل زير بوته ها تا از زير نور مستقيم خورشيد محافظت شوند و از دشمنان هم پنهان گردند.
تخمها به رنگ زيتونی کم رنگ مايل به خاکستری همراه با خالهای زياد قهوه ای روی آن هستند.هوبره ها در مجموع 3 تخم می گذارند.اندازه هريک از تخمها بطور ميانگين 65-49 ميليمتر و وزنشان بين 68-67 گرم است.آنها گاهی بين 5-4 تخم می گذارند.مثل نژاد macqueenii .
جوجه ها لانه گريز هستند و از نظر تغذيه به والدين وابسته نيستند و هنگامی که از تخم بيرون می آيند پس از يک دورۀ کوتاه در حدود يک هفته آشيانه را ترک می کنند.قبل از آن توسط هوبره ماده غذا داده می شوند.
جوجه ها حدود 35 روز بعد از بيرون آمدن از تخم قادر به پرواز کردن هستند.
حفاظت
در گذشته هوبره ها به تعداد زياد در مناطق بيابانی ايران(دشتهای خوزستان، فارس، کرمان،بندرعباس،سيستان و بلوچستان) ديده می شدند.
به هرحال در سالهای اخير ناشی از تخريب زيستگاهها و شکار بی رويه جمعيت هوبره کاهش شديدی يافته است.
سازمان حفاظت محيط زيست ايران بمنظور جلوگيری از انقراض اين پرنده، همانند بعضی از کشورهای عربی و اسپانيا اقدام به پرورش مصنوعی اين پرنده کرده است.
با وجود اينکه تلاشهای اين سازمان از تخريب زيستگاه و شکار غير قانونی جلوگيری  می کند، به نظر می رسد بعلت گستردگی زيستگاه و پراکندگی هوبره ها که در مناطق بسيار دور افتاده بسر می برند،اين تلاشها به تنهايی کافی نيست و همکاری فراوان مردم و آگاه کردن آنها از ارزشها و اهميت جلوگيری از انقراض و حفاظت هوبره ها- بعنوان جزئی از تنوع جانوران کشور - ضرورت دارد.
مهاجرت هوبره
هوبره نژاد macqueenii عمدتا پرنده ای مهاجر محسوب می شود، اما بعضی از آنها بومی مناطق جنوبی آسيا و خاورميانه می باشند.هوبره ها در اوايل پاييز از مناطق اصلی توليد مثل خود در صحرای قزل قوم و يا بعضی از قسمتهای ترکمنستان به نواحی جنوب و جنوب غربی، مخصوصا پاکستان، شمال غربی هند، ایران، عراق و کشورهای عربی حوزه جنوبی خليج فارس مهاجرت می کند و زمستان را در اين مناطق می گذرانند.
در طول دهه اخير اين گونه تصور می شود که جمعيت هوبره در تمام مناطق بطور جدی کاهش يافته و بنظر می رسد شکار بی رويه و جدا کردن پرنده از جايگاه طبيعی دليل اصلی کاهش می باشد.نسل اين پرنده با وجود سنت ديرين کشور عربستان سعودی(شکار شدن توسط قوش) هنوز حفظ شده است . دسترسی گسترده و آسان به سلاحهای گرم و وجود وسايل نقليه امکان شکار اين پرنده را براحتی و در دور افتاده ترين نقاط فراهم  می کند و سبب کاهش نگران کننده آن در 20 سال اخير شده است.
چرای بی رويه گياهان بيابانی زود آسيب توسط دام های اهلی ، همچنين تاثير بسزايی در از دست دادن جايگاه طبيعی برای هوبره داشته است.
از همه گونه هایBustard  ، هوبره يکی از بيشترين سازگار يافته ها با محيط بانان است.تقسيم بندی در 3 زير گونه می باشد که هوبره از جنس Chlamydotis در يک طبقه وسيع توزيع شده است.زير گونه معرفی شده C.u.undulata در بخشی از شمال آفريقا ساکن هستند C.u.fuertanturae. فقط در جزاير قناری وجود دارد و C.u.macqueenii وابسته به عربستان، از Sinai تا غرب مغولستان گسترش دارند.تصور می شود هوبره در زمانيکه جمعيتهای جوجه آور در آسيای مرکزی مهاجر هستند، در شمال آفريقا و جزاير قناری مقيم باشند.زمستان گذرانی از پاکستان به عربستان است،جاييکه آنها همزمان با زاد و ولد جمعيتهای محلی روبرو می شوند.گروه اداری IUCN در رابطه با هوبره قابل انتقاد می باشد. اگر عوامل سببی فوق ادامه يابد، شامل جمعيتهايی که بطور جدی تحليل رفته يا به خاطر بهره گيری بی رويه يا عوامل ديگر يا گروههايی که در خطر نابودی بوده و کاهش يافته اند ، خواهند شد.  
ارزش بالای فرهنگی هوبره در عربستان سعودی و نگرانی در مورد امکان انقراض جمعيتهای محلی ، کميته ملی حفاظت حيات وحش و توسعه(NCWCD ) را بر آن داشت که اقدامات حفاظتی را انجام دهد.اين اقدامات شامل: شناسايی زيستگاهی مناسب ، حفاظت زيستگاه ، مطالعات جمعيتهای آزاد چرا و محلی ، يافتن يک جمعيت زاد و ولد کننده محدود و بررسی امکانات نهايی مقدمات پيشين می باشد.
در سال 1986 منطقه حمايت شده هرات الهرا در عربستان صعودی پيرامون آخرين منطقه شناخته شده زاد و ولد هوبره مستقر شد.اين منطقه مستقر است به 12000 کيلومتر مربع شامل شن و سنگهای بازالتی سياه که در بخشی از شمال غربی عربستان در جوار بخش حاشيه ای کشور اردن قرار گرفته است.شکار ممنوع شده و چرای محلی به شترها محدود شده است.
در 1989 دومين منطقه حمايت شده با نام مهازات السيد مستقر شد و برای اطمينان کامل از حفاظت در مقابل شکار و چرا کل 2200 کيلومتر مربع فنس کشی شد.
در هرات الهرا ين سالهای 1987 و 1991 تحقيقات برای اثبات زاد و ولد پذيرفته شد وپی برده شد که اين جمعيت کم می باشد وبصورت  تدريجی پراکنده می شوند و در مدت زمان بين مارس 1987 و جولای 1990 تنها فعاليت زاد و ولد 6 هوبره گزارش داده شد.
دومحقق از ( NWRC ) به نامهای P.Seddon و  Y.van Heezik در نوامبر 1991 زمينه مطالعات در متمرکز شدن روی بکارگيری زيستگاه و يافتن تغييرات فصلی در تراکم هوبره را در الهرا شروع کردند. شناسايی زيستگاه مخصوص بکارگرفته شده توسط هوبره ممکن است که در موقعيت مناسب منطقه ای برای حفاظت بوده وامکان عرضه دستگاههای جديد برای مقدمات پيشين تربيت محدود پرندگان را فراهم نمايد. بررسی ها تأثير تغييرات فصلی را در اعضای هوبره ها نشان داد. جمعيت هوبره مقيم در منطقه منحصرا بهاری ، مطمئنا از صد پرنده کمتر است و درسال 1992 تنها 8 فعاليت زاد و ولد گزارش داده شد.داده ها در هرات الهرا بصورتی نشان داده شد که احتمالا آخرين مکان زاد و ولد هوبره در عربستان سعودی است .اين ارقام بسيار پائين است . چندين سئوال برای پاسخ دادن باقی مانده است .
در زمستان شديد هوبره که در عربستان است از کجا می آيد؟ وآيا يک فرق واضحی بين جمعيت ساکن و مهاجر وجود دارد ؟ در پاسخ به اين سئوالها ماهواره وامواج قراردادی مطالعات راديوئی تدبير شده اما پيشرفت وترقی بستگی به توانائی زيست شناسان و به دام انداختن اين پرندگان مرموز و محتاط دارد.
در سال 1986 پس از دانستن اين موضوع که گونه فوق تمايل زيادی به خوابيدن بر روی تخمهای ديگر پرندگان را دارد،اين دو محقق P.paillat و P.Gaucher ازطرف
(NWRC) در Taif شروع کردند به استفاده سودمند از نسل جوجه آور در بلوچستان و الجزاير .
با دريافت مجوز از دولتهای ذيربط با شروع فصل زاد و ولد و بمنظور کاهش تأثيرات زيان بخش آن بر روی جمعيت حيات وحش اقدام به جمع آوری تخمها نمودند .
103 جوجه از زيرگونه های آسيائیu.macqueeniiC. و 129 جوجه از گونه آفريقائیu.undulataC. در ميزان زاد و ولد هوبره سهم عمده ای داشته اند. در ابتدای آن پروژه ميزان کمی در باره زيست شناسی زاد و ولد گونه ها معرفی شد.
در شمال آفريقا تخمها معمولا بين ماه فوريه و می گذاشته می شوند. اما احيانا تخمها در الجزاير حداکثر در نوامبر وحداقل در ژوئن يافت می شوند .در سوريه تخمها را بين ماه مارس ومی می توان پيدا کرد ودر جنوب روسيه بين آوريل و ژوئن . بعضی از محققين معتقدند که ريزش باران يکی از مهمترين علل برای زاد و ولد است و اين در سالهای خشک رخ نمی دهد . اين موضوع پذيرفته شده که بلوغ جنسی در دو سالگی بدست آمده وهوبره بين 1 تا 4 جوجه تخمگذاری می کند .نژاد جوجه های از تخم بيرون آمده يک موقعيتی را برای گرفتن يک آزمايش نزديکتر از زيست شناسی زاد و ولد هوبره فراهم کرد. اولين نتيجه اين بود که هنگامي که غذای فراوانی در طول سال در دسترس بود ،پرندگان نمونه زاد و ولد فصلی را ( با خوابيدن در يک مدت زمان معين ) از ژانويه تا جولای نشان دادند . فرضيه ای که يک ريتم درون رو ممکن است نظم چرخه زاد و ولد ساليانه را متحول کند، توسعه داده شد . عوامل تغييرات دمای فصلی با نقش ريزش باران بعنوان عامل دوم با هماهنگ بودن بسيار محتمل است که شايد به يک دوره زاد و ولد دراز مدت و بالاخره برای دومين بار به تخمگذاری منجر شود. با وجود محدود بودن تغذيه خوب هوبره قادر است که از يکسالگی تخم بگذارد ( 6% ماده ها ) بيشترين تأخير در بلوغ تا آنجايی است که آنها به 3 تا حتی 4 سالگی برسند . همين طور يک امکان انتظار می رفت که پرندگان پيرتر منجر به تخمگذاری بيشتر می شدند . رکوردهای ناشی از تغيير محل تخمها وتحريک جايگزينی تخمها نشان دادند که آن تعداد متوسطی از تخمهاکه توسط C.u.macqueenii گذاشته شده از 1/7 برای پرندگان يکساله به 11/8 برای آنهايی که بالای 3 سال هستند تغيير کرده است . با اينحال تغيير پذيری قابل توجهی در هر رده سنی در ساير تخمها وجود دارد. با بيشترين تخمهايی که توسط يک ماده گذاشته می شود در يک فصل زاد و ولد 30 تا برای C.u.macqueenii مقايسه شده با 20 تا برای C.u.undulata .پارامترهای تناسلی برای اين دو زير گونه نسبتا شبيه اند هر چند که macqueenii معمولا ظرفيت تناسلی بيشتری را نشان می دهد . تخمهای بزرگتر به کوچکتر اختلافهايی دارند.
در کل مسير توسعه برای يک استراتژی زاد و ولد موفق چندين تکنيک مديريت طبيعی امتحان شده بود .
ايزوله کردن جفتها
گروههای جنسی مخالف از اندازه های گوناگون وانتخابی را از طريق درهايی که فقط به ماده ها اجازه عبور می دهد برای نرها در دسترس قرار می گيرد. اين تحقيق برای يک سيستم بهينه ادامه پيدا کرد تا اينکه همه اين روشها بطور نسبی نتيجه های نامرغوبی را داد. فقط 20% تا 50% از تخمها بارور بودند . مشکلات با تکنيکهای زاد و ولد طبيعی به قبول تلقيح مصنوعی هدايت شد. اسپرم ها بوسيله يک هوبره ماده مصنوعی که آماده شده که به هوبره نر نشان داده شود ، جمع آوری می شوند. موقعی که هوبره نر شک نکرد سعی می کنند که با مدل هوبره ماده مقاربت جنسی ايجاد کند بعد مسئول اين کار اسپرم را جمع آوری می کند . بی درنگ پس از جمع آوری اسپرم که رقيق وتجزيه شده است برای تغليظ وجنبندگی وسپس باردار کردن بطور مستقيم به داخل رحم يک هوبره ماده پذيرنده می برند. با پيشرفت تکنيکهای تلقيح مراحل باروری از 50% در سال 1989 به 85% در سال 1993 افزايش پيدا کرد.
در سال 1992 برنامه رها سازی زير گونه آسيايی macqueenii زير نظر Olivier combreau شروع شد . از زمانيکه اين برنامه هنوز در مراحل اوليه اش است، نتايج نسبی کمی قابل دسترس است . برای مقدمه ای که موفق باشد تکنيکهای رها سازی واقعی يک عنصر حياتی در اين برنامه است .
حتی در زيستگاههای مناسب جوجه آوری در اسارت پرندگان ممکن است تجربه سختی در وفق دادن به شرايط زيستی جديد شان باشد . سختيهايی که آنها مواجه می شوند شامل: محل غذا، جهت يابی مسير ، اجتناب از صيادان و پايداری در مقابل مرض . دو عامل سن و ترکيب در گروههای اجتماعی فاکتورهايی هستند که يک وضعی در توانايی پرندگان رها شده ايجاد می کند تا در حيات وحش زنده بمانند.
بدين ترتيب امتحان اين جنبه ها در جزئيات بيشتر آزمايشهای رها سازی اداره شدند. در محوطه ای به اندازه 4 کيلومتر مربع ، بدون رها سازی پستانداران صياد ، واقع در حصاری بزرگ در منطقه حمايت شده ذخيره گاه مهازات السيد (2200 کيلومتر مربع) قفسهای بدون رها سازی در زمينهای يونجه حفاظت شده واقع شده بودند. تکنيکهای مختلفی از يک ماه تا چندين سال روی پرندگان امتحان شدند. همه آنهائيکه بواسطه امواج راديويی قدرتمند خورشيدی دنبال می شوند ثبت می شدند. رديابهايی که پرندگان را از وسيله نقليه زمينی و هواپيما در هوا انجام می شد مجموعی از اطلاعاتی درباره زنده ماندنشان ،پراکندگيشان ، سودمندی زيستگاه و رفتار اجتماعيشان بود.
بيشتر ، در سال 1991 ، تلاشهايی برای برنامه رهاسازی انجام شد که به ثمر نرسيد. هنگاميکه 5 روز از رها سازی هوبره ها گذشته بود که همه هوبره های تربيت شده اسير توسط روباه خورده شده بودند.در سال 1992 گروهی از 2 جوجه و يک مادر برای 15 روز در قفس نگهداری شدند وپيش از رهاسازی در منطقه حمايت شده گذاشته شدند ونتايج نا اميد کننده ای داد. آن گروه يک وابستگی خيلی بالا را روی غذای تکميلی نشان دادند که برای کار آموزی در تکنيکهای غذا دهی حيات وحش اميدوار کننده بود . انتخاب غذای طبيعی ، سودمندی زيستگاه و پرهيز از صياد توسط ماده های بالغ انتظارات را برآورده نکرد. از طرف ديگر نا بالغين رها شدند. استفاده و زندگی پرندگان در يک ماه ونيمی که از محل زاد و ولد تا قفسها جابجا شده بودند نتايج بهتری را داد. از ميان 31 نابالغی که بدين گونه رها شدند ، 6 تا 10 ماه پس از رها سازی آنها تقريبا 50% هنوز در داخل ذخيره گاه زنده بودند . خيلی زود است که هر نتيجه ای را در باره آزمايشهای رها سازی بگيريم، اما نتايجی بدست آمد که تا بحال با نابالغين مطمئنا خيلی دلگرم کننده هستند. در شرف فصل جوجه آوری ما بايستی سعی کنيم يک تنوع در تکنيکهای توليد جوجه در جهت بالا بردن توانائی پرندگان در آينده برای زنده ماندن در حيات وحش بدست بياوريم .
در سپتامبر 1993 يک کنگره بين المللی توسط ( MCWCD) در عربستان با قصد مروری بر پيشرفت وطرح ريزی کارهای آينده از برنامه هوبره سازمان داده شد. شرکت کنندگان کنگره توصيه هایی را مطرح کردند که بعنوان يک اساس برای استراتژی حفاظت شکل گرفته است . توصيه ها شامل اقداماتی جهت بهبود زيستگاه هوبره در عربستان سعودی می شدند . برنامه ابقاء جوجه آوری محدود ، توسعه تکنيکهای تربيت ورها سازی محبوس از پرندگان تربيت شده اسير ، ترويج آگاهی عمومی و پرورش عموم ، حفاظت هوبره را تضمين می کند ودر آخر لازم بودن يک راهنمايی در آغاز تلاشهای حفاظتی بصورت همکاری متقابل در بين ايالتهايی که گستره هوبره وجود دارد.
توزيع محدود و اسارت هوبره ثابت کرده که وظيفه سختی است . پس از يکسال دلسرد کننده از تخمهای بی حاصل . در اولين جوجه آوری موفق در سال 1989 به 17 جوجه متولد دست يافتند. در سال 1990، 55 جوجه بدست آمد ، در 1991 ، 49 جوجه ، در سال 1992 ، 138 جوجه از 60 ماده تخمگذار و يک رکورد 283 جوجه از 75 ماده تخمگذار در سال 1993 ، اجازه آزمايشهای رها سازی را بزودی می دهد.
رديابی ماهواره ای مسير هوبره
مردم هميشه گمان می کنند که هوبره آسيايی c.u.macqueenic که يک شکار مورد علاقه برای قوش بازان عرب می باشد هر زمستان از عربستان سعودی مهاجرت       می کند.به موجب این طرز تفکر جمع آوری اطلاعات جامعتری در زمينه مسير حرکت هوبره ها امری ضروری برای جلوگيری از کاهش تعداد اين پرنده به شمار می آيد . اين کاهش در تعداد، بيش از هر چيز ناشی از تخريب زيستگاههای زمستانی و مناطق زاد آوری و همچنين تله گذاری و شکار اين پرنده می باشد . اکنون کارهای اکتشافی انجام گرفته بوسيله محققان ابوظبی بويژه مرکز تحقيقات ملی پرندگان(NARC) شروع به آشکار کردن رازهای سر به مهر از مسير مهاجرت اين پرنده نموده است .استفاده از روشهای پيچيده رديابی ماهواره ای ( NARC ) قادر ساخته است که امارات متحده عربی در زمره اولين کشورهايی باشد که مسير مهاجرت هوبره را از شمال به جنوب پيگيری نمايد. نتايج اين تحقيقات دارای استفاده با ارزشی درجهت حفاظت اين پرنده می باشد.
اين گزارش در 28 فوریه 1995 هنگاميکه يک هوبره نر زيبا با وزنی حدود 1500 گرم در امارات صيد شد ورق خورد. صيد هوبره در مناطق زمستان گذرانی دارای مشکلات آشکاری بوده ، زيرا آنها دارای تعداد کم بوده و در مناطقی که قوشها برای صيد آنها وجود داشتند زاد آوری نمی کردند. به پنجه های قوشها مواد پلاستيکی باريکی چسبانده می شود. همانطور که نوک تيز آنها اصلاح شده است برای اينکه در هنگام شکار در هوا از صدمه زدن به پرنده جلوگيری کند. بعد از اسارت يک فرستنده ماهواره ای تنها به وزن 34 گرم (که ازوزن آن چيزی در حدود 3/5 گرم قطعات الکترونيکی ومابقی آن باتری از جنس ليتيم ) بر روی قسمت پشت پرنده نصب می شود . با نگاهی به اين فرستنده تصور اين نکته مشکل است که قطعه ای به اين کوچکی به اندازه ای سبک باشد که بتواند به آسانی بوسيله يک هوبره در حال پرواز حمل شود آنهم در طول هزاران کيلومتر و بطوری قوی باشد که سيگنالهايی را برای 3 ماهواره در حال گردش با 1000 کيلومتر فاصله از سطح زمين بفرستد که موقعيت هوبره را تا 5 کيلومتری نقطه صحيح برای آناليز کامپيوتری اطلاعات در فرانسه تعقيب کند . علاوه بر آن کارخانه داران قول داده اند که فرستنده هايی را برنامه ريزی کنند که بطور خودکار برای  نگهداری بيشتر عمر باتری روشن وخاموش شوند وبتوانند فعاليتهای پرنده راتعقيب کنند. بعد از چيزی حدود 40 دقيقه اسارت ، جستجو گران پرنده هوبره نر را آزاد می کنند و فورا آن را به شرايط راحت هوازی باز می گردانند تا بتوانند بوسيله تماس گرفتن از طريق مدم از ابوظبی اطلاعات آناليز شده کامپيوتری را به فرانسه متصل کنند و جريان دريافت مجدد اطلاعات درباره هوبره را آغاز کنند.
نگرشی بر سير الکترونيکی ارسال شده از سمت پرنده ، محققان را بسوی اين تحريک کرد که ببينند پس از چندروز استراحت وتغذيه در ناحيه کوچکی از ابوظبی هوبره دريک شب پرواز خواهد کرد. آنها صفحه کامپيوتر خودشان را ملاحظه می کردند. همانطور که اطلاعات رسيده از پرواز پرنده بطور مداوم به روز می شد . پرنده ابتدا در طول سواحل امارات وعمان وسپس در عرض تنگه هرمز به سمت داخل ايران جائيکه هوبره برای مدتی در حدود 3 هفته توقف می کرد. در حاليکه محققان مرکز مطالعات پرندگان (NARC ) فکر می کردند که پرنده نر برای فصل تخمگذاری در ايران خواهد بود.پرنده يکبار ديگر شروع به پرواز کرد به سمت نوار حاشيه ای مناطقی از ترکمنستان ، قزاقستان و ازبکستان.
علامتهای دريافت شده از اين حالت ادامه داشتند تا زمانيکه عمر باتری به پايان رسيد. با پايان يافتن اين سير مهاجرت هوبره نر چيزی در حدود 2765 کيلومتر پرواز کرده بود.
اين مطالعات زمينه ای شد برای توافقات بين المللی بين امارات وقزاقستان که بواسطه آن به محققان مرکز مطالعات پرندگان اجازه می داد تا در فصل بهار درسالهای 96- 1995 به قزاقستان مسافرت کنند که مصادف با زمانی بود که اين پرنده در آنجا به تخمگذاری می پرداخت . با همکاری محققانی از انستيتوهای جانور شناسی در آلماتی تيمهای مذکور توانستند 9 پرنده را در شرق اين کشور و 5 پرنده را در غرب اين کشور به اسارت در بياورند.
اطلاعات دريافت شده در سالهای 95 و 96 برای تمامی 14 فرستنده نصب شده روی پرنده ها نشان می دهد که آنها تا حدود ماه سپتامبر در قزاقستان باقی مانده و سپس مهاجرت خود را به سوی جنوب آغاز می کنند.
آنچه از تجزيه داده های بدست آمده در سالهای ذکر شده آشکار است ، آن است که مسير مهاجرت در هوبره های حرکت کرده از شرق قزاقستان با مسير مهاجرت در هوبره های حرکت کرده در غرب قزاقستان متفاوت بوده وبه مناطق زمستان گذرانی متفاوتی منتهی می گردد. قبل از اتمام عمر باتری اطلاعات بدست آمده از پرندگان شرقی نشان می دهد که 4 تا از آنها به سمت افغانستان حرکت می کنند و سپس داخل ايران می شوند.
از ميان هوبره های حرکت کرده از سمت غرب 3 تا از آنها به سمت عراق ويکی به سمت ايران می رود. عمر کوتاه باتری گيرنده ها ، محققان مرکز مطالعات ملی پرندگان   (NARC) را از دنبال کردن ادامه مسير مهاجرت نااميد کرده وآنها اميدوارند که بزودی باتری ای ساخته بشود که برای مدت چند ماه يا ترجيحا يکسال عمر داشته باشد ، بطوريکه محققان بتوانند مسير مهاجرت هوبره ها را از مناطق زاد و ولد شان رديابی کنند قبل از اينکه گيرنده ها بدون استفاده شوند.
اطلاعات زيادی از اسرار بسياری از مهاجرت هوبره ها برای آموختن باقی مانده که هنوز بصورت کلافی سر در گم می باشد . محققان مرکز مطالعات ملی پرندگان نگاهی را به آينده وسالهای بعدی دارند تا با استفاده از فرستنده های نصب شده روی پرندگان بتوانند شاهد اطلاعاتی در باره مسير مهاجرت اين پرندگان در مناطق شمالی وجنوبی بر روی صفحه های کامپيوتر خودشان باشند. نتايج بدست آمده از اين برنامه ريزیها بطور واضح بر روی اقدامات حفاظتی از هوبره آسيايی تأثير گذار بوده وکمک می کند به حفاظت آنها در مناطق ناچيزی که در آن تخمگذاری می کنند و همينطور مناطق زمستان گذرانی آنها که اين امر می تواند بطور موثری در زمينه حمايت از آنها تأثير بگذارد.
تحقيقات بدست آمده بر مبنای اين تکنولوژی اين اميد را بوجود آورده که سخنان نقل شده از سوی پادشاه امارات ( H.H.Sheikh Zayed ) آغازی باشد برای آنکه اين مقاله ، آينده اين پرنده را بصورتی در بياورد که در گذشته بوده است .
پروژه اوريکس عربی
هوبره (Chlamydotis undulate macqueenii) هم پرنده جفت گير مقيم معبد اوريکس عربی بوده و هم هنگام زمستان به اين معبد رجوع می کند. اين پرنده همچنين بهترين طعمه برای شکارچيان قوش بازعرب می باشد. اگر چه اين پرنده تنها يکبار در کل شبه جزيره عربی زاد و ولد می کند وتنها تعداد اندکی از اين پرنده در کل عربستان سعودی ، يمن وعمان باقی مانده است ، فزونی شکار هم در تعداد هوبره مقيم در شبه جزيره عربی وهم تعداد رجوع کنندگان زمستانی از زاد و ولد زمينی در مرکز آسيا کاهش يافته است . شکار هوبره در عمان مدت طولانی است که غير قانونی می باشد ومردم عمانی سنت قوش پرانی را ندارند. بنابر اين هوبره در عمان وبخصوص در معبد اوريکس عربی ( جائيکه حضور پروژه اوريکس عربی به پرنده حفاظت بيشتری داده ) حفظ شده است . با اين وجود جمعيت هوبره مهاجر مقيم عمان تحت فشار افزايشی از طرف اکيپ های شکار غير قانونی از خارج عمان وشکاربيش از حد پرندگان مهاجر بين عمان و زاد و ولد زمينی در آسيا قرار گرفته است .
تحقيق هوبره
با تشخيص احتمال افزايش خطر فزاينده شکار ، مرکز مشاوره بقای محيط وآژانس توسعه حيات وحش و تحقيق زيست بومی ابوذبی با امضای توافقنامه ای که شامل يک برنامه مشترک علمي تحقيقی بمنظور حمايت از بقای هوبره می شد موافقت کردند.جمعيت معبد اوريکس عربی شايد از مهمترين نمونه در شبه جزيره عربی است و توافقنامه فوق برای کمک به بقای آن توسط افزايش درک دانش اساسی روی شناخت محيط زيست و جمعيت پويا شناسی در نظر گرفته می شود.اولين ملاقات توسط يک تيم از ERWDA در سال 1999 و يادداشت بلند مدت پروژه اوريکس نشان داده شده است که تراکم هوبره پايين می باشد و زاد و ولد ممکن است که هر ساله رخ ندهد.در اوايل سال 2001 يک تحقيق بعمل آمده توسط تيم ERWDA و پروژه اوريکس بر روی اين معبد مشخص کرد که با بازگشت هوبره نر ميزان زاد و ولد افزايش خواهد يافت.
اکنون دومين سال است که يادداشت توافقنامه تمديد شده است که شامل مطالعه بيشتر هوبره می شود، دانشهای جمع آوری شده نيز بهبود يافته است.
خصوصيات نژادی
اندازه 65-55 سانتی متر ، اندازه بال 170-135 سانتی متر، از ميش مرغ ماده کوچکتر و لاغرتر 40% بزرگتر و گردن درازتر از Little Bustard ، نرها 10% بزرگتر از ماده ها، نسبتا کم رنگتر و سبکتر،شبيه بوقلمون هستند.در همه حال با دم خيلی دراز و فراخ و هنگام پرواز دارای بالهای بلند و باريک ، ترکيبی بی مانند از گردن سياه و بالاتنه طوسی، مدل بال از دوگونه اوراسيايی Otis-Tetrax سفيد کمتری دارد که به رنگ مشکی کهربايی می باشد.
ساختاری متمايز شبيه بوقلمون، بطور کلی کم رنگ،گردن سياه چين دار،بالهای رنگارنگ و خال خالی(در حال پرواز قسمتی از زمينه  بال گونه  ابتدايی سفيد است) که از نوع Bustard اوراسيايی متمايز می شود.گرچه مدل بال بی شباهت به گونه Nubia Bustard نيست که ممکن است با انواع ديگرش در مسافت های دور هنگام پرواز به اشتباه گرفته شود.از اين رو در مناطق صحرای جنوبی از گونه های پراکنده ممکن است ظاهر شود که لازم است دقت شود.نسبت به پرواز کردن بی ميل هستند. معمولا ترجيح می دهند که با سرعت 40 کيلومتر در ساعت بدوند.
هنگام بال زدن خصوصيت متفاوتی با Bustard اوراسيايی دارند و سطحی بال        می زنند. بال زدنشان آهسته است و تند نيست.با وجود اين سرعت پرواز کارآمد است(65 کيلومتر در ساعت). نوک بالها گرد می باشد.بدن بزرگ آنها پاها را به نظر کوتاه نشان می دهد. هنگام آگاهی از خطر تکان سريع گردن به عقب و جلو است.
زيستگاه
در وسط و پايين عرض جغرافيايی عمدتا در مديترانه،استپ، نواحی نيمه بيابانی، بوته زارها، نواحی باز و ناصاف، بيشتر در دشتهای خشک عمدتا در مکانهايی که انسان سکونت ندارد يا تراکم جمعيت خيلی کم است، در جاهای خشن با خاکهای نامرغوب، با قطعه زمينهای خالی و پوشيده از گل و ريگ و ماسه، همچنين نمک زار و تل های شنی، ترجيحا با گياهان رستنی سکنی گزيده اند. رشد گياهان بستگی به بارانهای پراکنده دارد.
پراکندگی
ميزان آن بخصوص در نواحی پرت بطور دقيق مشخص نيست.کاهش توليدمثل و جمعيت در قرن 20 به دليل شکار بی رويه می باشد.ارمنستان پرورش دهنده سابق در زمين های پست و از سال 1917 هيچ استقراری در آنجا نداشته اند و بيشترشان از بين رفته اند.
درترکيه زاد و ولد تا اوايل قرن 20 در شمال آنتاليا بطور آشکارا بوده ، اما هيچ سندی مبنی بر محل استقرارشان در دست نيست و نوع جوان آن توسط « اميک گولو» در سال 1910 به دام انداخته شد.گفته می شود در سوريه هنوز تعدادی در جنوب ديده شده اند.اما احتمال می رود خيلی زود از بين رفته اند.آخرين ثبت قطعی در سال 1976 بوده، در اردن در وادی عرب و صحرای بازالت احتمالا بيشتر هستند وبدون شک هنوز پذيرای پرندگان است ،  مخصوصا در زمستان.در سال 1963 الجعفر در ناحيه شاماری عمدتا در ماه می و اکتبر سعی در پرورش داشت. اما شاهدی بر تکثير و پرورش نيست.در عراق سیر نزولی از سال 1940 ارائه ای از آمار پرورش در دسترس نيست.در کويت پرورش دهنده سابق، در زمستان هيچ گونه ای ديده نشد.در عربستان سعودی بطور غير مکرر پرورش در چند ناحيه پيدا شده بود.دو سند در زمينه توليد مثل ثبت شده است.بهر حال آخرين پناهگاه هوبره در قسمت شمالی ذخيره گاه بيابانی بازالتی هرات الهرا گزارش شده. در ليبی در محدوده جنوبی کمياب است.
در الجزاير در سال 1980 در چندين ناحيه در شمال دشتهای مرتفع گزارش شده.اما معلوم نيست که آيا در آنجا زاد و ولد است يا نه؟
در جزاير قناری با ميزان مهاجرت انسان و افزايش جمعيت و سکونت آنها دچار انحطاط شده است.بطور تصادفی در بريتانيا، فرانسه، بلژيک، هلند، آلمان، دانمارک، سوئد، فنلاند، لتونی، لهستان، جمهوری چک، مجارستان، سوئيس، اسپانيا، ايتاليا، جزيره مالت، يونان، يوگسلاوی، رومانی، اکراين، قبرس و لبنان ديده می شود.
جمعيت
اطلاعات اندک اخير از ليبی، الجزاير يا موريتانی نشان می دهد که جمعيت دو کشور اخير بخاطر شکار بی رويه رو به انحطاط بوده است.بعلت شکار توسط قوش باز ها در اسرائيل شدت شکار در سالهای 1970-1920 باعث تغيير و بی ثباتی بوده است.بطور کلی در سال 1980، 600-400 پرنده اما نه بيشتر از 100 جفت ديده نشده است.در مصر جمعيت اندک و رو به زوال، در تونس حداقل حدود 3908 ، پرنده در اواخر سال 1970 تخمين زده شده و کاهش يافته است.
در سال 1980 در الجزاير و مراکش زياد شايع نيست ، اما با توجه به شکار کاهش يافته است. در سال 1994تعداد 600-400 پرنده.شايد افزايش جمعيت در آنجا وجود داشته يا اينکه کمتر تخمين زده شده است.
اميد است در آينده نزديک اقدامات مديريتی لازم برای حفاظت از اين پرنده زيبا بطور جدی صورت بگيرد.
http://4msee.com/node/43883

تاریخ ارسال: 1390/10/11
تعداد بازدید: 3683
ارسال نظر