باغ فین و چشمه سلیمانیه کاشان

وجه تسمیه باغ فین یا باغ شاه
باغ شاه نه به این جهت كه باغ مخصوص شاه خاصی بوده بلكه كلمه شاه به معنی بزرگ است به خاطر اینكه وسعت باغ بسیار زیاد بوده حتی بیشتر ازاندازه كنونی ، به باغ شاه معروف شده است . كلمه فین هم به سه نقل قول ریشه یابی شده است :
1. كلمه فین معرب پین است و پین یك لغت فارسی باستان است به معنی پایانه ، چون این منطقه پایان شهر بوده به آن پین می گفته اند .
2. اقوام كاسپین كه از فلات سیبری به فلات مركزی آمدند درواقع 2 قوم بودند كاس ها و پین ها ، كه پین ها در همین منطقه ساكن شدند و كاس ها در كاشان .
3. كلمه فین كه از كلمه فینه گرفته شده كه فینه كلاه هایی بوده كه مردم این ناحیه بر سر می گذاشتند .

قدمت
قدمت اولیه باغ را به زمان اردشیر بابكان نسبت می دهند اما (1200 )سال پیش برای اولین بار در تاریخ از باغ ذكر شده است و این تاریخ به زمانی بر می گردد كه یعقوب لیث صفاری در سال 265 ه.ق همراه با لشكر عرب از بیابان های مركزی ایران عبور كردند و در كمال تعجب در ناحیه ای كویری به چشمه و باغ برخورد می كنند . اما قدمت بناهای باغ و كلاً باغ آرایی به زمان صفویه بر می گردد . اولین بنای باغ حمام كوچك یا حمام خدمه كه به دستور شاه اسماعیل صفوی به عنوان یك كار عام المنفعه برای عموم مردم ساخته شده. دومین بنا، بنای سر در هشتی ورودی است كه در سال 1004 ه.ق به دستور شاه عباس صفوی ساخته شد. كه این بنای 2 طبقه كاربری دوگانه داشته است. یکی محل استراحت نگهبانان كه از برج های اطراف باغ و از روی دیوار قطور به این اتاق ها برای استراحت می رفتند و دیگری در آن زمان كه شاهان برای تفرّج به باغ می آمدند در قسمتی كه الان خیابان است میدان چوگان بوده و حرمسرا در قسمت سر در می نشستند و بازی چوگان شاهی را تماشا می كردند، اتاق های طرفین هشتی ورودی هم غورخانه بوده یعنی محل ذخیره و نگهداری اسلحه. كانال آجری یا جعفری جلوی هشتی ورودی هم قبلاً باز بوده و به عنوان یك راه كالسكه رو، كه در زمان قاجار معماری حجاب دار مرسوم می شود و راه به این شكل بسته می شود تا وقتی كسی وارد هشتی ورودی می شود به كل محیط باغ احاطه نداشته باشد مثل توری كه روی صورت خانم ها قرار می گیرد.

مساحت باغ
حدود 33700 متر می باشد نزدیك به دو هكتار و نیم.

چشمه و سیستم آبرسانی
مهمترین ویژگی باغ سیستم آبرسانی و باغ آرایی منحصر به فرد آن است. آب باغ از چشمه ای تامین می شود به نام سلیمانیه كه هفت هزار سال قدمت دارد. آب چشمه دارای ویژگی هایی است كه برخی مانند یهودی ها آن را معجزه حضرت سلیمان می دانند كه البته این قضیه قابل اثبات نیست . از ویژگی های آب یكی میزان آن است كه اصلاً بستگی به بارندگی سالیانه و فصل پرباران و كم باران ندارد و دبی آب همیشه ثابت است حتی در سال های خشك سالی این میزان تغییر نمی كند . دبی آب حدود 360 لیتر در ثانیه است . دومین ویژگی آب دمای آن است كه در طول سال ثابت و روی 25 درجه است . در زمستان كه محیط سرد است آب گرم به نظر می رسد و در تابستان كه محیط گرم است آب خنك به نظر می رسد .

طراح سیستم آب رسانی
طراح سیستم ، ریاضی دان معروف قرن دهم و عصر صفوی ، غیاث الدین جمشید كاشانی است . ایشان دویست سال قبل از پاسكال از قانون اختلاف سطح استفاده كرده و از شیب طبیعی زمین بهره جسته است . اما در مورد فواره ها : زیر تمام جوی ها و دور تمام حوض ها در عمق یك متری زمین لوله هایی تعبیه شده به اسم تنبوشه كه این لوله ها از جنس سفال بوده كه از یك طرف به حوض های اصلی متصلند و طرف دیگر آن در انتهای جوی مسدود است . آب از یك طرف وارد می شود و چون انتهای لوله مسدود است آب از فواره ها خارج می شود . چون سطح زمین شیب دارد برای اینكه فشار تقسیم شود قطر لوله را متفاوت ساخته اند . ابتدای لوله از انتهای آن قطورتر است به این ترتیب فشار تقسیم می شود و آب به یك میزان از فواره خارج می شود.
درختان باغ فضای سبز باغ و كلاً ترتیب قرار گرفتن باغچه ها به سبك چهار باغ است. اكثریت درختان باغ سرو است كه این سرو ها شبیه سرو ناز شیراز است. این درختان به آب و هوای این ناحیه خو گرفته اند و در جاهای دیگر به این اندازه رشد نمی كنند. قدیمیترین درختان باغ حدود 500 سال عمر دارند كه در كنار كوشك قاجار قرار گرفته اند كه اهالی این منطقة آن ها را سرو لیلی و مجنون می نامند. درختان دیگری مثل انجیر، بِهْ و توت و غیره نیز در باغ وجود دارد.
سنگفرش باغ از زمان صفویه است كه طرح شمسه در آن اجرا شده است.

بخشهای مختلف بنا
الف) كوشك صفوی
این بنا در سال 1016 به دستور شاه عباس و به همت آقا خضر نهاوندی حاكم وقت كاشان ساخته شده است. این عمارت قبلاً 4 طبقه بوده كه دو طبقه فوقانی كه به شكل كلاه فرنگی بوده در زلزله سال 1192 ویران شده كه در زمان باز سازی طبقه سوم ساخته نشده. ارتفاع كنونی ساختمان 14 متر است. مصالح ساختمان شامل سنگ لاشه كه در پِی ساختمان استفاده شده و دیواره ها از خشت خام است. در قسمت ورودی نقاشی های كمرنگی دیده می شود كه این نقاشی ها به اتفاق نقاشی های داخل ساختمان اثر رضا مصور كاشی است كه وقتی شاه عباس نمونه كارهای ایشان را در باغ دید این شخص را به اصفهان برد كه به نقاشی های عالی قاپو و چهل ستون را در اصفهان انجام داد و درآنجا به رضا عباسی معروف شد . كه این نقاشی ها در زمان زلزله و حمله افاغنه (1135 ه. ق ) آسیب دید كه در دوره قاجار روی نقاشی ها را با گچ پوشاندند كه برای نمونه قسمتی از آن از زیر گچ خارج شده . سقف آن به شكل دولایه بوده كه بین دولایه را هوا پوشانده سنگ مرمرهایی كه در ازاره ها استفاده شده از همان زمان صفویه است . كه این سنگ ها هنر سنگ تراشان آن زمان را ثابت می كند كه با وسایل ابتدایی سنگ ها را به این شكل سیقل داده اند . كف ساختمان نیز از سنگ مرمر بوده كه در زمان نایب حسین به غارت رفته است .
از این ساختمان در جشن ها و مراسم استفاده می شده . از طبقه بالا خانم ها استفاده می كردند و از طبقه پایین آقایان . و اما تعریف كوشك ؛ كوشك عمارتی است كه در وسط باغ قرار می گیرد و از هر طرف به فضای باز می رسد ، كه از لحاظ تزئینات یك مرتبه از كاخ پایین تر است .
به این ساختمان شترگلو هم گفته می شود به این جهت كه حفره وسط حوض در عمق حدود دومتری زمین لوله ای داد از جنس سفال و شبیه گردن شتر یا S انگلیسی كه این حالت لوله باعث می شود آب با فشار بالا بیاید و چنین به نظر برسد كه وسط حوض چشمه وجود دارد .
سكه هایی كه داخل آب انداخته می شود بیشتر برای تفریح و سرگرمی است . بعضی نیز معتقدند كه اگر سكه شان داخل حفره برود آرزویشان برآورده می شود. كه این از عقیده های خرافی است. اما فلسفه سكه انداختن در آب به آیین میترا در مذهب زرتشت بر می گردد كه چون آن ها آب را مظهر پاكی می دانستند یك قسمت مال شان را به الهه آب می بخشیدند و معتقد بودند مال شان بركت پیدا می كند. كه در ایتالیا و روسیه هم چنین رسمی وجود دارد. اما دلیل اینكه در باغ حوض ها، فواره ها و آب نماها ایجاد شده: 1- ایجاد آرامش ؛ چرا كه نگاه كردن داخل آب به انسان آرامش می دهد. 2- برای خنك كردن هوا در فصل تابستان. 3- موسیقی آب كه به انسان آرامش می دهد به ویژه در قسمت های غیر مسكونی.

ب) حوض دوازده فواره
كه در زمان محمد شاه قاجار و همزمان با حوض جوش و اتاق شاه نشین ساخته شده است.

ج) حیاط خلوت كریم خانی
این قسمت كه از داخل باغ قابل مشاهده نیست به دستور كریم خان زند و به همت آقا سلیم آرانی حاكم كاشان ساخته شده كه شامل یك حیاط كوچك و اتاق های پنج دری و پس اتاق های ساده می باشد. سال ساخت آن 1176 ه. ق بوده است.

د) حوض جوش
به اعتقاد مهندسین داخلی و خارجی این حوض و عملكردی كه داشته شاهكار هنر آبرسانی است كف حوض قبلاً از كاشی بوده. مثل قالی های كاشان كه ترنج و محراب دارند. طراح سیستم دقیقاً مشخص نیست ولی به نظر می رسد معمار این حوض از همان طرح های غیاث الدین جمشید استفاده كرده باشد.
كلاً 160 حفره در حوض وجود دارد كه هر حفره به منزله یك گل از قالی بوده و به این شكل عمل می كرده كه اگر اولین حفره فواره بوده ، دومین حفره آب را مكش می كرده است . 80 حفره فواره و 80 حفره مكش آب را انجام می داده . چون ورود و خروج آب یكسان بوده آب از لب حوض سرریز نمی شده است . روی لعاب كاشیها از طلا استفاده شده ( كاشی های زرین فام كار خاندان ابی طاهر )
چون آب جیوه دارد وقتی نور خورشید به آب می تابیده نور هفت رنگی در فضا ساطع می شد كه وقتی این نور به شیشه های رنگی اتاق شاه نشین برخورد می كرد رقص نور زیبایی در فضای اتاق به وجود می آمد و در شب های مهتابی آب حالت آینه پیدا می كرد .
این كاشی ها تا اوایل دوره رضا شاه در حوض نصب بودند تا اینكه باغ توسط نایبی ها تصرف شد . نایب حسین این كاشی ها را به باغ خصوصی خود به نام باغ سردار منتقل كرد و چون معماران این دوره نتوانستند سیستم پیچیده ای را كه در این حوض تعبیه شده در آن باغ بسازند تعدادی از كاشی ها در همان باغ از بین رفت و بقیه آن به قیمت پایینی به موزه لوور پاریس فروخته شد ، كه امروزه قابل قیمت گذاری نیست . این حوض در ابعاد طلایی ساخته شده یعنی بهترین شكل ترسیم مستطیل .
بعد از نایبی ها انگلیسی ها برای بازسازی حوض به باغ آمدند كه البته نتوانستند كاری برای آن انجام دهند . حدود 20 سال پیش هم استاد پیرنیا كه استاد معماری ایران بود برای بازسازی حوض اقدام كرد و یك گوشه از حوض را خراب نمود و متوجه شد زیر هر یك از حفره ها لوله ای سفالی به عمق یك متر پایین رفته كه یا به منبع ورودی آب متصل است یا به قسمت خلاء. محاسباتی كه در لوله های زیر انجام شده و اندازه قطر آن ها آنقدر پیچیده بود كه استاد پیرنیا ترجیح داد سیستم را دستكاری نكند چون اگر این كار را می كرد نمی توانست با آن محاسبات حوض را بازسازی كند.

ه) اتاق شاه نشین
به دستور محمد شاه قاجار در سال 1256 ه. ق ساخته شده است. اتاق های طرفین آن اتاق های گوشواره یا خدمه است. كه خدمه برای احترامی كه به شخص شاه قائل بودند تشریفات را از درهای جانبی انجام می دادند و هیچ گاه از در اصلی وارد نمی شدند. در اتاق به شكل پنج دری و اُرسی ساخته شده. یعنی در به حالت كشویی باز و بسته می شود. گل میخ هایی كه روی در به كار رفته هم برای تزئین است هم برای اینكه چوب را تلخ كند و موریانه در را نخورد. در این دَرْ از هنر گره چینی استفاده شده یعنی در آن از میخ یا چسب به كار رفته بلكه تكه های چوب به شكل پازل مثبت و منفی جا داده شده اند. رنگ شیشه ها از چند جهت اهمیت دارد. علاوه بر رقص نور طبیعی در روز و شب كه قبلاً ذكر شد. از لحاظ روان شناسی رنگ قرمز اشتها آور است و رنگ آبی و سبز آرامش بخش است. تركیب این رنگ ها با رنگ زرد یك حشره كش طبیعی است. به این شكل كه در طول شب های تابستان كه در اتاق چراغ روشن می شده نور كه به شیشه های رنگی می خورده طیف رنگی ایجاد می كرد كه باعث می شد حشرات به آن جذب شوند وقتی حشرات به مركز نور نزدیك می شدند به خاطر تعدد رنگ ها و چون چشم حشرات مركب است دیدشان مختل می شد ، درواقع كور می شدند و داخل آب می افتادند .
كانالهای جعفری هم در ازاره ها برای این است كه هوا پشت دیواره اصلی جریان پیدا كند و دیگر نم حوض ساختمان را خراب نمی كند .
بعد از شاه نشین و در كنار كوشك قاجار چایخانه است كه قبلاً چشمه زنانه نام داشته كه در این قسمت تمام آب ورودی تقسیم می شود یعنی آن یك سوم آب چشمه كه وارد باغ می شود در این قسمت دوباره سه شاخه می شود كه یكی از زیر حوض كوشك قاجار خارج می شود ، یكی از زیر حوض جوشن و یكی از زیر حوض كوشك صفوی كه بقیه جوی ها و فواره ها از این سه حوض تغذیه می شوند .

و) كوشك قاجار یا شترگلوی فتح علی شاهی
سال ساخت آن 1226 ه . ق به دستور فتح علی شاه می باشد . ساختمان شامل بادگیركه در جلوی بادگیر شاه نشین و قسمت وسط و قبل از حوض محل انجام تشریفات بوده است در فضاهای باز اطراف كوشك اتاق های خدمه قرار دارد كه دریچه های منتهی به این اتاق ها به اتفاق حوض كه جهت آن به طرف ساختمان است و بادگیر فضای ساختمان را برای تابستان های گرم كاشان دلچسب و خنك می كرده . نقاشی هایی كه در سقف قرار دارد ، اصل آن كار صنیع الملك غفاری عموی كمال الملك است كه چون بعد از مرگ امیركبیر تا سال 52 شمسی از باغ حفاظت نشده نقاشی ها در اثر نم و رطوبت و یا عوامل انسانی از بین رفته. بعد ها عكس این نقاشی ها در آلبوم یك جهانگرد فرانسوی پیدا شده كه طی چند سال اخیر این نقاشی ها زیر نظر استاد مطیفی فر در حال باز سازی است. قسمت های كم رنگ نقاشی در حاشیه ها و پایین تر از قسمت سقف اصل هستند. موضوع نقاشی ها در قسمت بالای حوض بزم های شاهانه، نقش شكارگاه، اتفاقاتی كه در همین باغ افتاده و قصه های قرانی است. دور تا دور ایوان نیز نقش 18 عدد از پسران ارشد فتح علی شاه نقاشی شده كه تصویر میرزا ملك شاه از بقیه واضح تر است.
پایین عكس شاه زاده ها شعری است اثر خاوری در مدح فتح علی شاه كه خطاط آن اشعار محمد تقی حسینی از خاندان كلهر می باشد. در آخرین مصرع كتیبه ای وجود دارد كه تاریخ اتمام تزئینات بنا است كه مجموع حروف ابجد بیت آخر 1226 می شود. سیستم شترگلو در این ساختمان نیز اجرا شده است با این تفاوت كه قطر لوله بیشتر است در نتیجه آب با فشار كمتری از حفره وسط حوض خارج می شود. ماهی های درون آب ماهی قزل آلا و ماهی قناتی است. كه از ماهی های قناتی در گذشته برای درمان یرقان استفاده می شده است. بعد از این بنا درختان 500 ساله است كه توضیح آن در ابتدا آمد.

ز) حمام ها
1- حمام سلطنتی كه به دستور فتح علی شاه در سال 1226 ه. ق ساخته شده مخصوص استفاده خانواده دربار بوده و هر وقت شاهان قاجار برای تفرج به باغ می آمدند از این حمام استفاده می كردند و حمام كوچك كه برای استفاده خدمه بوده و در ایامی از هفته برای عموم مردم استفاده می شده است .
درِ حمام نسبت به كلاه هایی كه قدیم استفاده می شده كوتاه است كه دلیل آن همان فلسفه احترام به زمین است . قسمت های مختلف حمام شامل : 1- رختكن 2- راه فرعی به حمام برای رساندن وسایل به افراد داخل حمام 3- سربینه 4- صحن اصلی حمام كه صحن اصلی خود شامل : 1- شاه نشین 2- حوض آب گرم 3- حوض آب نیمه گرم 4- حوض آب سرد كه می توان ادعا كرد كه سناهای امروزی به تقلید از همین حمام های سنتی ساخته شده است . در صحن اصلی خزینه و اتاق های حجامت نیز قرار دارد . و اما سیستم گرمایش حمام ؛ آب حمام به وسیله تون گرم می شده كه تون در وسط خزینه قرار دارد به صورت حفره ای كه از پایین به فضای بیرون راه دارد شخصی كه به او تون تاپ می گفتند هیزم را زیر تون می ریزد و روشن می كند . روی تون در كف خزینه یك ورقه مسی قرار دارد كه دور ورقه را با ملاط محكمی می بستند تا آب به زیر آن نفوذ نكند . وقتی ورقه مسی داغ می شد آب خزینه را تا 40 درجه گرم می كرد . فضای حمام نیز به وسیله كانال های گربه رو كه در زیر كف حمام ساخته شده اند و به قسمت تون متصل است گرم می شود . دود تون هم از این قسمت به سقف هدایت می شود . دیواره های حمام از ساروج ساخته می شد كه ساروج ملاط محكمی است از آهك ، خاكستر و گیاه لویی كه وقتی این تركیب در جایی نصب می شد رطوبت نمی توانست به پایه ها و دیوار بنا آسیب برساند . روشنایی حمام نیز از طریق حفره هایی كه در سقف بود به نام جامگاه تأمین می شد كه این سوراخ ها شیشه های مجدی داشتند كه دو خاصیت داشت : 1- نور را حتی درروزهای ابری دو برابر می كرد. 2- دید را از بالای پشت بام حمام مختل می نمود .
2- بعد از حمام سلطنتی، حمام صفوی قرار دارد كه ساخت آن به سال 909 ه ق بر می گردد، كه قسمت های آن شبیه حمام سلطنتی است فقط نكته قابل توجه آن وجود 7 كاشی قدیمی در قسمت خزانه است كه حدود 500 سال قدمت دارد.

امیر كبیر
محمد تقی فراهانی (امیر كبیر) اهل هزاوه فراهان اراك بوده و از سنین كودكی در دربار قاجار رشد كرد چرا كه پدرش آشپز دربار قاجار بود. به خاطر استعداد و لیاقتی كه داشت در سن 18سالگی لقب خان و در 21 سالگی لقب میرزایی می گیرد. در همین سنین با دختر عموی خود جان جان خانم ازدواج كرد كه حاصل این ازدواج یك دختر و یك پسر است. بعدها وقتی امیر 42 بود و شاه قاجار فوت نمود ایشان شخصاً به طرف تبریز می رود و ناصرالدین شاه را كه 17 سال داشت برای سلطنت به پایتخت می آورد كه در بین راه امیر در جواب سئوال ناصرالدین شاه كه می پرسد ایران در این زمان بیش از همه به چه كسی نیاز دارد پاسخ می دهد به من. چون خودش را شخص لایقی می دانسته. امیر به صدارت می رسد و اقدامات زیادی انجام می دهد كه در تاریخ از آنها ذكر شده از جمله تأسیس دارالفنون، اعزام دانشجو به خارج، تقسیم آب كرج، ساماندهی به ارتش و از جمله مهمترین كارهای او تعیین حقوق برای درباریان بود كه این اقدام امیر به مزاق و درباریانی كه تا پیش از آن به راحتی به خزانه مملكت دسترسی داشته خوش نمی آمد. از جمله این افراد مهد علیاء، مادر شاه و حاج علی خان مراغه ای خواجه حرامسرا. كه این اشخاص بارها علیه امیر توطئه می كنند. ولی به خاطر علاقه ای كه شاه نسبت به امیر دارد، كاری از پیش نمی برند. تا اینكه ناصر الدین شاه برای كم كردن كینه مادرش به امیر به ایشان پیشنهاد می كند كه با خواهرش عزت الدوله ( ملكزاده خانم ) كه 13 سال داشته ازدواج كند كه البته این ازدواج هم از كینه مادرشاه كم نمی كند تا بالاخره بی كفایتی شاه و دسیسه این افراد باعث می شود امیر از صدارت عزل و به كاشان تبعید شود . علت تبعید امیر به كاشان این بود كه كاشان به علت اقلیم كویری اش یك شهر كویری به حساب می آمد از طرف دیگر به پایتخت نزدیك بود و دربار می توانست روی امیر كنترل داشته باشد . امیر همراه همسرش 40 روز در باغ زندگی می كند تا اینكه ناصرالدین شاه پشیمان می شود و خلعتی را به منزله بخشش امیر به كاشان می فرستد . اطرافیان كه متوجه می شوند امیر بخشیده شده در فرصتی مناسب از مستی شاه استفاده كرده و امضای قتل امیر را از شاه می گیرند و دو روزه خودشان را از راه نیزارهای قم به كاشان می رسانند . وقتی به شهر می رسند امیر برای پوشیدن خلعت بخششی داخل حمام بوده كه چون حمام خدمه به كوچه راه داشته قاتلین از راه كوچه وارد می شوند و دری را كه به حمام باز می شده می بندند تا كسی نتواند برای نجات امیر اقدامی انجام دهد . تاجایی كه وقتی حاج علی اكبر خان چاپارچی پیك بین شیراز و كاشان می خواهد به همسر امیر اطلاع دهد دست و پای او را با طناب می بندند تا نتواند این كار را انجام دهد .
امیر كبیر وقتی آن اشخاص را می بیند و حكم را می شنود باور نمی كند كه ناصرالدین شاه چنین حكمی داده باشد . می خواهد كه شخصاً حكم را ببیند وقتی حكم را دید می گوید افسوس من فكر می كردم ایران به صدر اعظمی لایق نیاز دارد ولی الان متوجه شدم ایران به شاهی لایق نیاز دارد . از آنها سه درخواست می كند 1ـ چند خط وصیت بنویسد 2ـ برای آخرین بار همسر و فرزندانش را ببیند 3ـ دو ركعت نماز بخواند كه قاتلین با هیچ یك از این درخواست ها موافقت نمی كنند بلكه فقط نحوه قتل را به خود امیر واگذار می كنند . بنابراین امیر از دلاكی كه داخل حمام بوده می خواهد رگ دستش را بزند . نقل شده امیر با خون خود روی دیوار شعری نوشته باشد كه این نقل قول اثبات نشده است .
قاتلین صبر نمی كنند امیر در اثر خونریزی از رگ از دنیا برود بلكه او را با پارچه ای خفه می كنند .
وقتی امیر به قتل می رسد در هیچ جای ایران برای امیر عزای عمومی اعلام نمی شود. تا مدت ها مردم ایران بر این باور بودند كه امیر در اثر سرطان استخوان از دنیا رفته. فقط در شهر كاشان 7 روز عزای عمومی اعلام می شود. جسد امیر را بعد از غسل دادن در حوض وسط باغ به امامزاده حبیب موسی واقع در شهر كاشان منتقل می كنند. همسر امیر به مدت 2 سال به صورت امانت در امامزاده می ماند تا به استخوان تبدیل می شود. بعد به كربلا منتقل شده و در یكی از صحن های اصلی حرم امام حسین (علیه السلام) دفن می شود. (روحش شاد)

نویسنده : زهره ملکیان
كی آشیان - سایت جامع گردشگری و میراث كاشان

 

تاریخ ارسال: 1348/10/11
تعداد بازدید: 51450
ارسال نظر