قبرستان باستانی «ايراج» روستای رشم شهرستان دامغان

قبرستان باستانی «ايراج» روستای رشم شهرستان دامغان                     
روستای رشم به عنوان يکی از توابع شهرستان دامغان زيباترين روستاهای ساحل شمالی کوير ايران محسوب می گردد. اين روستا در جنوب دامغان و در دامنه کوه انارو قرار دارد رشم در فاصله ده کيلومتری روستاهای حسينان و معلمان و سينک و در فاصله 118 کیلومتری شهر دامغان واقع می باشد.             
روستای کویری رشمجالب ترين چيزی که به دره رشم عظمت و شکوهی تاريخی می دهد، گورستان اين دره است. گورستانی به پهنای تقريبی 200 متر و به درازای يک کيلومتر در جانب شرقی بستر خشک دره رشم. کهن سالترين گورهای اين گورستان در قسمت شمال قرار دارند و هر چه به سمت جنوب می رويم از عمر گورها کم تر می شود، تا سرانجام در جنوبی ترين حد گورستان به گورهای رشمی های معاصر بر      می خوريم که در کنار آرامگاه امامزاده عباس قرار دارند. ظاهراً، گورهای حد شمالی مربوط به اوايل صدراسلام هستند و از آن مردمی که هنوز اسلام نياورده اند. چون جهت آن ها شرقی غربی نيست. در اين گورستان عظيم که در طول زمان به کرات غارت شده است و مورد دست برد حفارهای شبانه قرار گرفته است. سنگ های قبرها به صورت هندسی حجاری نشده است، بلکه نام صاحب گور را بر قلوه سنگی بزرگ نقش کرده اند.
با توجه به کثرت گورها و آرايش آنها می توان گمان برد، که در روزگاران گذشته در نزديکی اين دره آبادی و يا شهر پرجمعيتی وجود داشته است. در ميان گورهای بزرگ و کوچک گوری يافتيم که سه متر عرض و شش متر طول داشت و اطراف آن را با تخته سنگ های بزرگی جدول بندی کرده بودند. اين گور بزرگ از طول به دو قسمت شده است و بر قلوه سنگ بزرگی که در وسط اين دو قسمت قرار دارد به خط زيبايي نوشته شده است : «عباسه».
تنها گوری که از بنای مختصری برخوردار بود، گوری بود با يک طاق، چهار پايه آجری، که سقفش ريخته بود و در داخل طاق حفاری وسيعی صورت گرفته بود. کدخدای رشم تعريف می کرد: «پدر بنده می گفت؛ اين بقعه را شکافتيم و معلوم شد که پيش از ما هم در اينجا حفاری کرده اند. ما کمی پايين تر رفتيم و چيزی به دست نياورديم. به جز يک لوح سنگی که بر آن نوشته بود: ميرزا حسين وزير شداد. اين لوحه همچنان به حال خود بود، تا در سال 1340 شمسی چند نفر شبانه ماشين شان را پشت امامزاده نگه می دارند و در اين بقعه حفاری می کنند و در قسمت شرق گور، که پشت به ميت باشد، برمیخورند به ديواری از ساروج و بعد در حفره ای که به قدر بيست من بار گنجايش دارد، چيزهايي می يابند و همراه سنگ گور با خودشان می برند.» تنها چيزی که دال بر صحت گفته های کدخدا است، آثار حفاری وسيعی است که صورت گرفته است. جالب توجه است که حفاری های شبانه اثری از اسکلت داخل گور بر جای نگذاشته اند. آيا طاقی را که گور می پنداريم مورد استفاده ديگری داشته است، يا حفارها به خاطر برنانگيختن خشم مردم بومی پوسيده استخوان ها را در جای ديگری دفن کرده اند؟ نمی دانيم.
اهالی محل اين گورستان را «قبرستان ايراج» می خوانند و آن را از عهد شداد و متعلق به شهر «بی سرخس» می دانند. «ايراج» و «بی سرخس» نام هايي هستند که مارا خيلی به خود مشغول می سازند. با تمام کوششی که کرديم در هيچ يک از منابع تاريخی قابل دسترس نشانی از «بی سرخس» نيافتيم. اما ترديدی نداريم که «بی سرخس» کليد حل معمايی است که دره رشم يا گورستان ايراج و به عبارت ديگر گورستان ايرج مطرح می کند. 
http://www.tarikhaneh.com/farsi/damghan/rostaye%20reshm.htm

تاریخ ارسال: 1390/10/10
تعداد بازدید: 1855
ارسال نظر