کویر میقان اراک

کویر میقان اراک

    کویرمیقان به وسعت ۱۲۰ کیلومترمربع در شمال شرقی اراک واقع است و در سالهایاخیر گسترش زیادی داشته است که در بخشهای شرقی آن اقداماتی در جهتجلوگیری از پیشروی کویر به عمل امده است و اکنون از بخشهای مرکزی آن سولفات سدیم استخراج میگردد .

    زمین شناسی حوضه میقان اراک :

    حوضه رسوبی میقان متشکل از دریاچه فصلی توزلوگل ،دشت های آبرفتی فراهانو اراک،مخروط افکنه ها و کوهپایه ها است این حوضه متعلق به کمربندولکانیکی ارومیه - دختر بوده و بخش وسیعتر آن در زون سنندج- سیرجانقرار دارد که با رویدادهای تکنونیکی مزوزوئیک متحمل چین خوردگی ، گسلخوردگی ، ماگماتیزم گردیده است .کهن ترین ته نشست منطقه متعلق به پرمیناست که در جنوب خاوری هفتاد قله است .بخش شمالشرقی حوضه در کمربندولکانیکی ارومیه - دختر در دوره کواتر نر فعال تر بوده است .

    نهشته های کواتر نر سطح حوضه میقان را پوشانده و ضخامت این رسوبات بهحدود 500تا 700 متر تخمین زده شده است سرعت رسوبگذاری در کویر میقان درحدود5/2 متر در هزار سال بوده. در حوضه میقان رویداد تکتونیکی باشدتهای متفاوت عمل نموده است در شمال و شمالشرقی نهشته های ابرفتیولکانیکی ضمن چین خوردگی خفیف با رویداد پاسادتین به میزان 200مترافزایش یافته است و ارتفاع این تراست ها 5/3 تا 4 متر است و در حوالیداود اباد ارتفاع تراسها به 5/1 متر می رسد .

    حوضه رسوبی میقان به احتمال فراوان در ابتدای کرومرین به وجود آمده استو علت ایجاد آن تشكيلات نهشته های آبرفتی - ولکانیکی شمال شرق حوضه استکه این نهشته ها با حرکات تکتونیکی انتهای کرومرین حدود 200 متر بالاآمده اند قبل از تشکیل این رسوبها و فرایش تکتونیکی آنها آبهای دشتاراک به سمت شمال شرق حرکت کرده و از طریق تنگه راهجرد به شمالارتفاعات این محل تخلیه شده و به رودخانه قمرود پیوسته اند اما تشکیلاین رسوبات و فرایش تکتونیکی آنها سدی در راه عبور این جریان ایجادنموده است و حوضه بسته میقان را بوجود آورده است .

    کویر میقان:

    یکی از اشکال ژئومورفولوژیکی در حوضه میقان کویر میقان است که دارایسطح نمکی بوده و در آب و هوای مرطوب تشکیل شده است 94 درصد از سطح انرا دریاچه فصلی توزلوگل از قشر نمک پوشانده و محل اختتام آبهای حوضه میباشد رسوبات این پلایا عموما از جنس رس و سیلیت بوده و در حاشیه انرسوبهای تبخیری ناشی از جریان آبهای سطحی برجامانده اند .

    بخشهای جنوبی کویر رسوب های رس و سیلیت و نمک سدیم سطح سخت و متراکم رابوجود آورده است وبر اثر فرایند تبخیر حرکت اب از پایین به بالا اشکالچند ضلعی تشکیل گردیده در شمال غربی کویر بر اثر فعالیت باد تپه هایماسه ای ایجاد گردیده است در کویر میقان تبخیر کمتر از میزان آبی استکه به منطقه وارد می شود و در نتیجه باعث تشکیل دریاچه موقتی میگردد .

    سطح کویر صاف و هموار است و از رسوبهای نرم و ریز تشکیل شده است وبیشترین آن رسوب رس می باشد و این بیانگر اقلیم مرطوب در گذشته می باشدکه تخریب مکانیکی و شیمیایی در حوضه باعث حمل موار رسی به ان گردیدهاست و قسمت جنوبی به علت وجود سولفات سدیم بسیار سخت و غیر قابل نفوذاست .کویر میقان دارای تغییرات فصلی و سالان می باشد در زمستان و بهارکه میزان بارنگی زیاد است سطح ان را آب گرفته و به دریاچه تبدیل می شودو در تابستان به علت تبخیر شدید قشر نمکی سخت آن را می می پوشاند واشکال مختلف نمک را در سطح کویر بوجود می اورد در اثر گسترش کویر میقانزمینهای زراعتی روستاهای ویسمه و داود اباد و مبارک اباد و میقان درحال تبدیل شدن به بیابان و کویر می باشند در سال 1361 ایستگاه تثبیت شنتوسط اداره کل منایع طبیعی در نزدیکی کویر ایجاد شد و چند سالی است کهبا پیشروی کویر با کاشت گونه گیاهی قره داغ آتریپلکس موجب کند شدنپیشروی کویر شده اند.

    پوشش گیاهی در حاشیه کویر ضعیف است و تنها در شمال غرب و جزایر میانیکه سفره آب زیر زمینی بالاست گونه های گیاهی Frankenia salsola Atriplezx دیده می شود که به علت تبخیر و تعرق این گیاهان سطح ایستابیدر فصل تابستان پایین می رود و گونه ها برای دستیابی به ریشه های خودپایین میروند و همزمان با رشد کردن از حرکت ذرات ماسه ها جلوگیری نمودهو باعث تشکیل نبکا در حوالی داود آباد میگردند ارتفاع این نبکاها به5/2 تا 5/1 متر می رسد و بصورت چتری روی تپه را می پوشانند.

    1-موقعیت جغرافیایی:

    معدن سولفات سدیم میقان اراک در 12 کیلومتری شمال شرقی اراک 4 کیلومتری شرق روستای طرمزه، داخل دریاچه فصلی میقان و در جزیره ای به مساحت یک کیلومتر مربع قرار دارد. مختصات جغرافیایی آن به فرار زیر است:

    عرض جغرافیایی: 10 34

    طول جغرافیایی: 49 49

    2- مشخصات فیزیکی و شیمیایی ماده معدنی:

    کانی اصلی تشکیل دهنده ی ماده معدنی میرا بلیت سولفات سدیم متبلور می باشد. این کانی در حرات 32/4 درجه سانتیگراد پایدار است و با این کانی در سیستم منوکلینیک متبلور و به شکل سوزنی و منشوری ظاهر می شود. رنگ آن شفاف و بیرنگ داری وزن وخصوص 1/462 گرم بر سانتیمتر مکعب و وزن مولکولی سیصود و بیت و دو / دو است. این کانی در هوای آزاد تخریب شده و ر آب حل می گرددد. در حرارت بالای سی ئ دو / چهار درجه سانتیگراد با از دست دادن آب مولکولی خود به کانی تناردیت تبدیل می شود.

    3- موارد مصرف سولفات سدیم:

    این ماده معدنی همانند دیگر خاکهای سولفات دار بطور مستقسم ئر صنایع قابل مصرف نمی باشد ولازم است مرحله ی فر آوری را گذرانده تا بصورت پودر خالص سولفات سدیم در آید. سه صنعت مصرف کننده عمده سولفات سدیم صنایع تولید شویدنه ها، صنایع تولید خمیر کاغذ و صنایع تولید شیشه می باشد. علاوه بر این سولفات سدیم در برخی از صنایع دیگر از اهمیت خاصی برخوردار می باشد به عنوان مثال در صنایع نساجی به عنوان پر کننده و وزن دهنده به الیاف برای بهبود خاصیت و کیفیت رنگ پذیری و در صنایع تولید چرم برای جداسازی مو از پوست تولید ابر صنایع تولید کودهای شیمیایی و برای از هم جدا کردن فسفات منیزیم به کار می رود.

    4- عملیات بهره برداری:

    همانطوری که ذکر شد ماده معدنی در دو جزیره و در داخل دریاچه ی فصلی میقان اراک قرار دارد. جهت دسترسی به ماده معدنی در داخل دریاچه ی میقان اراک قرار دارد. جهت دسترسی به ماده معدنی جاده ای به طول سه و نیم کیلومتر از کنار روستای طرمزد تا جزیره اصلی توسط وزارت معادن و فلزات احداث گردیده است.

    عملیت بهره برداری از معدن به دو صورت انجام می شود:

    در روش اول خاک محتوی سولفات با عیار بیست و پنج درصد به وسیله ببل مکانیکی استخراج و در کامیونها بارگیری و حمل می شود.

    در روش دوم : آب حوضچه هایی که حاوی سولفات سدیم است در داخل تشتهای 40 لیتری ریخته شده و در اثر اختلاف درجه حرارت شب و روز، کریستال سولفات سدیم در کف ظرف ته نشین می شود و محصول بدست آمده که سولفات آبدار است در کاخانه های سنتی اطراف تهران به پودر تبدیل می شود.

http://forum.ghoghnous.ir/showthread.php?t=333&page=1

تاریخ ارسال: 1390/10/13
تعداد بازدید: 1073