خانه عباسیان کاشان

خانه عباسیان کاشان
هزارتوی باشکوه
نویسنده : سید امیرحسین نیکوکار نوش آبادی
خانه تاریخی عباسيان
تاریخچه
مجموعة تاريخي عباسيان در محلة سلطان امير احمد كاشان واقع شده است. اين مجموعه در حوالي سالهاي 1245 تا 1248 هجري قمري و به همت حاج محمد ابراهيم تاجر كاشي (از تجار معروف و بنام چيني و بلور جات در كاشان) شروع به ساخت گرديد. معمار اين مجموعه فردي ناشناس است كه اين بنا را در مدت 20 سال ساخته است. وسعت مجموعه حدود 5 هزار متر مربع و زير بناي آن در حدود 7 هزار متر مربع مي باشد. همچنين داراي پنج طبقه مي باشد.
معماري اصيل ايراني و اسلامي، طرح هاي بديع و نقشهاي خيال انگيز گچبري و استفاده از معماري غني و انواع تزئينات و هنرهاي معماري در ساخت اين مجموعه تا بدانجا است كه طبق نظر كارشناسان خبره و صاحبان نظر، اين مجموعه نامزد دريافت جايزة زيباترين بناي مسكوني ايراني – اسلامي گرديده است.
همچنين به علت وجود چشم اندازهاي زيباي معماري ايراني و اسلامي تاكنون جهت ساخت مجموعه های تلویزیونی و سینمایی چون سريال هاي مسافر ري (زندگی حضرت شاه عبدالعظیم) ، ملاصدرا ، خانه اي در تاريكي (ماه تابان) ، جابر بن حیان و ... مورد استفاده قرار گرفته است.
مجموعه تاريخي عباسيان داراي پنج حياط است كه هر يك از حياط ها صرفنظر از اشتراكات داراي معماري منحصر بفرد مي باشند. اين تمايز در معماري به حدي است كه پس از مرگ صاحب اولية بنا، مجموعه به پنج قسمت تفكيك شده و به مرور زمان در اختيار افراد مختلف قرار مي گيرد و صاحبان بعدي از يكتا بودن مجموعه در گذشته اظهار بي اطلاعي و حتي تعجب مي كنند.
اين مجموعه در سال 1374 توسط هيأت امناي احياء و مرمت بافت تاريخي كاشان و با مساعدت مالي وزارت صنايع و معادن خريداري و مرمت گرديد. و در سال 1377 به شماره 2020 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيد.
وجه تسمية بنا نيز در نوع خود شنيدني مي باشد. همانطور كه اشاره شد پس از مرگ صاحب اولية بنا، مجموعه به پنج قسمت تفكيك و به وراث واگذار گرديد. وراث نيز پس از مدتي سهم خود را به افراد مختلف فروختند. در حدود صد سال پيش يكي از حياطهاي مجموعه (حياط بيروني) به يكي از تجار فرش كاشان به اسم آقاي عباسيان به مبلغ هزار تومان فروخته شد. خبر فروخته شدن خانه اي با اين قيمت در زمان خود در كل شهر پيچيده و تا در مدتها نقل محافل گرديد. از آن پس كل اين مجموعه به خانة عباسيان معروف و مشهور شد.
ویژگی های معماری
سبك اصلي معماري بنا به «گودال باغچه» موسوم مي باشد. در اين سبك معماري، بنا پايين تر از سطح كوچه احداث شده و اصطلاحاً گود مي باشد. دلايل ساخت بنا بدين شكل، عبارتند از:
1- استفاده از آب قنات: در گذشته به علت استفاده از آب قنات و به جهت تامين فشار آب براي جريان داشتن در قسمت هاي مختلف بنا، آنرا نسبت به سطح كوچه عميق تر مي ساخته اند.
2- استفاده از خاصيت عايق بودن خاك در مقابل حرارت و برودت در گرما و سرما براي خنك سازي و گرم كردن بنا در تابستان و زمستان
3- استفاده از خاك گود برداري براي تامين مصالح به كار رفته در بنا: همزمان با عمليات گود برداري، كوره هاي پخت آجر نيز در كنار مجموعه بر پا شده و از خاك گود براي پخت خشت خام استفاده مي شده است. اين امر علاوه بر صرفه جويي بسيار در هزينه و زمان، موجب استحكام نسبي بنا نيز مي شده است. (به علت همگوني جنس مصالح با خاك زمينهاي مجاور ساختمان)
ساير ويژگي هاي بكار رفته در معماري اين بناي ارزشمند به شرح زير مي باشد:
1- قرينه سازي: در هر ضلع اين بنا اگر خطي فرضي در وسط ضلع ترسيم شود، طرفين ضلع كاملاً قرينه مي باشد. اين ويژگي در جاي جاي بنا استفاده شد كه زيبايي خاصي را موجب گرديده است. كاربرد جالبي از اين ويژگي در يكي از قسمت هاي بنا، در ادامه ذكر خواهد شد.
2- تنوع فصلي: بنا داراي قسمتهاي تابستاني و زمستاني نشين بوده و در هر فصل از سال از قسمتهاي خاصي از بنا، متناسب با وضعيت آب و هوايي آن فصل، استفاده مي شده است.
3- معماري درونگرا: بر خلاف بناهاي امروزي كه ظاهر بنا داراي تزئينات بسيار مي باشد. در بناهاي قديمي، ظاهر بنا بسيار ساده و داراي تزئينات كم مي باشد و بالعكس درون بنا بسيار با شكوه و زيبا مي باشد.
4- معماري محجّبه (نقاب دار): به علت آنكه معماري دوران قاجار يك معماري مذهبي است و شهر كاشان نيز از دير باز به دارالمومنين معروف است، رعايت مسائل مذهبي در معماري خانه عباسيان بسيار مشهود مي باشد. از مصاديق اين امر، تقسيم بنا به دو بخش اندروني و بيروني، اتاقهاي تو در تو و متعدد، جدايي محل سكونت آقايان و خانمها در تالارها، وجود ديوار حجاب در اطراف فضاي بام براي گرفتن ديد همسايه به داخل بنا و... مي باشد. حتي در؛ كوبة درب ها نيز دو دستگيره با صداهاي متفاوت تعبيه شده است كه از طريق صداي كوبه مي شده به جنسيت فردي كه پشت درب است پي برد.
بخشهاي مختلف بنا
كل مجموعه به سه بخش اصلي تقسيم مي گردد. بخش اندروني، بخش بيروني و بخش خدمه.
الف) بخش بيروني: (طبقات بالا)
بيروني قسمتي از خانه است كه براي اسكان موقت از آن استفاده مي شده است. در اين بخش اتاق ها و فضاهايي وجود دارند كه براي اقامت ميهمانان تجاري، مسافران و اقوام از آنها استفاده مي شده است. حتي اتاق هاي كار صاحبخانه هم در بخش بيروني قرار داشته اند. قسمت هاي مختلف بخش بيروني به شرح زير مي باشند:
1- اتاق آيينه:
اتاق هاي شاه نشين، زيباترين و مجلل ترين اتاق هاي خانه هاي قديم بوده اند. تزئينات بسياري اعم از گچبري ها، آيينه كاري ها، درها و پنجره هاي رنگين، پنجره هاي گچي نازك و... در ساخت اين اتاق ها به كار رفته است. در فضاي سقف اين اتاق آيينه كاري هاي زيبا به شكل ماه، ستاره و شمسة مركزي وجود دارد كه به همراه منشورهاي شيشه اي معلق شده با نخهاي ابريشمين، جلوة بسياري زيبايي را بوجود آورده اند. اين آينه كاريها علاوه بر تزيين اتاق، در شب و با روشن كردن چراغي كوچك، توسط انعكاس نور، ضمن تامين قسمتي از روشنايي اتاق. طرح يك آسمان مجازي را (در سقف) باز سازي مي كرده اند. يكي ديگر از تزئينات بكار رفته در اتاق شاه نشين، درهاي موسوم به «ارسي» مي باشد. فضاي فوقاني اين درها، دو جداره بوده و لذا اين درها به صورت عمودي حركت مي كنند. از اتاق شاه نشين جهت پذيرايي از مهمانهاي ويژه و نيز مراسم خاص مثل عروسي استفاده مي شده است. از اين جهت به آن اتاق عروس مي گفته اند.
2- سر پوشيدة بزرگ:
سر پوشيده فضايي است كه از آن در مراسم مذهبي، جشن ها، عزاداري ها و... استفاده مي شده است. سر پوشيده ها معادل سالن هاي اجتماعات يا اتاقهاي كنفرانس امروزي بوده اند. سر پوشيده  در دو طبقه بنا شده است. طبقة پايين مخصوص آقايان و طبقة بالا مخصوص خانم ها بوده است. هواي سرپوشيده توسط يك بادگير تهويه مي شده است.
سر پوشيده داراي سقف مخصوصي است كه آنرا كلاه فرنگي مي گويند. كلاه فرنگي داراي پنجره هاي مشبكي به اسم پنجره هاي موشي مي باشد كه نور داخل سر پوشيده را تأمين مي كنند.
سر پوشيدة بزرگ به واسطه قرار گرفتن در بخش بيروني، وسيعتر و داراي تزئينات كمتر بوده و براي برگزاري مراسم عمومي استفاده مي شده است.
3- ايوان بهاره: از ايوان بهاره در فصول معتدل سال استفاده مي شده است.
همانطور كه قبلاً گفته شده، قرينه سازي يكي از ويژگي هاي معماري بناي عباسيان مي باشد. معماري اين بنا از اين ويژگي به طرز هوشمندانه اي در اين قسمت استفاده كرده است. طرفين ايوان بهاره به صورت كاملاً قرينه و مشابه يكديگر ساخته شده است. در كنار ضلع سمت چپ ايوان، اتاقهاي متصل به سر پوشيده واقع شده است. حال آنكه در ضلع سمت راست اتاقي وجود ندارد. به عبارت ديگر پشت ضلع راست، زمين همسايه قرار دارد و در اصطلاح معماري، زمين در اين قسمت «قناصي» دارد. معمار با استفاده از اصل قرينه سازي دو وجه را كاملاً شبيه به هم ساخته و عيب زمين را پوشانده است.
4- اتاق هاي آيينه: اين اتاق هاي كوچك، گويا محل كار صاحبخانه بوده اند. در پشت اين اتاق ها درب كوچكي قرار دارد كه مستقيماً به بيرون خانه راه دارد. اتاقهاي آيينه داراي يك ويژگي جالب مي باشند. اگر روبه روي يكي از درهاي اين اتاقها بايستيد، تكرار چارچوب درب ها به مانند تصوير در آينه هاي موازي بوده و اين تكرار منظرة زيبايي را بوجود آورده است. از اين رو اين اتاقها را آيينه مي گويند.
قسمت پايين تمام درها، تخته اي وجود دارد كه در نگاه اول به نظر مي رسد عامل مزاحمي در برابر رفت و آمد مي باشد. به اين قسمت در، «جناب در» مي گويند كه وجود آن داراي چند خاصيت مي باشد: 1- از ورود گرد و خاك و نيز حشرات موذي مثل عقرب به داخل اتاق جلوگيري مي كند. 2- در هنگام عبور از در، متذكر مي شود كه شخص، كفش هاي خود را در بيرون از اتاق در آورد. 3- به علت آنكه پاي در بلند بوده و سقف در كوتاه است، شخص مجبور است خم شود و نوعي ادب و احترام را نسبت به افراد داخل اتاق به جاي آورد.
5- سر پوشيدة كوچك: اين سرپوشيده نيز به مانند سرپوشيدة بزرگ مي باشد كه توضيحات آن در قبل ذكر شد. سرپوشيدة كوچك در حدفاصل اندروني و بروني واقع شده و براي برگزار مراسم خصوصي تر از آن استفاده مي شده است. لذا كوچكتر بوده ولي تزئينات آن بيشتر است. براي تزئين اين سر پوشيده از دو رنگ تيره و روشن استفاده شده و با استفاده از تضاد رنگ ها منظرة جالبي خلق گرديده است.
در گرداگرد سر پوشيدة كوچك حلقه هايي وجود دارد كه مخصوص آويزان كردن وسايل روشنايي بوده است.
6- اتاق مركزي: اين اتاق به علت قرار گرفتن در مركز بنا به نوعي قلب ساختمان به حساب آمده و داراي يك ويژگي شاخص مي باشد. و آن هم تسلط و ديد به طرفين مي باشد. از اين اتاق هم مي توان بخش اندروني بنا را نگاه كرد و هم قسمت بيروني را زير نظر داشت. بدين علت اين اتاق مربوط به صاحب خانه بوده است. تزئينات بسيار زيبايي در اين اتاق كار شده است كه از آن جمله مي توان به گچبريهاي زيبا، درب هاي ارسي و پنجره هاي مشبكي گچي اشاره نمود. تعداد زيادي از پنجره هاي مشبك گچي در اين اتاق استفاده شده است كه داراي ظافت خاصي مي باشد. قالب (بدنة) اين پنجره ها از گچ تقويت شده مي باشد و تكه شيشه هاي رنگي به پشت آنها چسبانده شده است و در حقيقت روي اصلي اين پنجره ها، سمت داخل اتاق مي باشد كه خود دليلي بر معماري درونگرا مي باشد. در گوشه اي از اين اتاق شومينة گچي زيبايي وجود دارد كه مربوط به بناي اوليه نمي باشد. بلكه در جريان تفكيك صورت گرفته در مورد بناي اوليه، اتاق مركزي نيز، به دو قسمت تقسيم شده و اين شومينه در يكي از وجه هاي آن ساخته شده بود. در جريان مرمت و بازسازي بنا، ديوار كاذب برداشته شد و خود شومينه هم به طور سالم جدا گرديد.
ب) بخش اندروني: (طبقات بالا)
اندروني مكاني براي زندگي روزمرة خانواده بوده است. در حقيقت اندروني متعلق به محارم خانواده بوده است و توسط درب ها و راه هاي مخصوص به خود از ساير قسمت ها جدا مي شده است و لذا نامحرم ها و مهمانان به اين قسمت دسترسي نداشته اند.
1- اتاق شاه نشين: قسمت اندروني نيز داراي يك اتاق شاه نشين مخصوص به خود مي باشد. در سقف اين اتاق نيز طرح هاي شمسه و ستاره (البته به نحوي زيباتر) بكار رفته است كه تعداد زيادي از قطعات آيينة آن، اصيل مي باشد. اين اتاق مجهز به يك شومينة زيبا مي باشد. اطراف اين شومينه با استفاده از آب طلا كاري و رنگ هاي طبيعي، طرح هاي تزئيني زيادي ايجاد شده است. فضاي بالاي اين شومينه دو جداره است كه مخصوص هدايت دود به بيرون بوده و نيز سوراخ هايي جهت تزريق هوا (به منظور كمك به سوختن بهتر) در پايين شومينه تعبيه شده است.
2- دريچه راه مخفي: در گوشة يكي از اتاق هاي اندروني دريچه اي وجود دارد كه زير آن تعدادي پله وجود دارد و به يك نقب طولاني متصل است كه راه فرار يا راه مخفي خانه مي باشد. در قديم از طريق اين راهها، ساكنان بنا به خانه ها و يا حتي محله هاي اطراف دسترسي داشته اند و گويا در قديم خانم ها نيز جهت رفت و آمد به حمام هاي عمومي از اين راه ها استفاده مي كرده اند.
3- اتاقك مخفي: در گوشة يكي ديگر از اتاق هاي بخش اندروني، دريچه اي وجود دارد كه برخلاف قبلي به جايي وصل نيست بلكه به اتاقك كوچك و تاريكي متصل است. حدس هاي مختلف دربارة كاربري اين اتاقك زده مي شود كه آنچه قويتر مي باشد بدين صورت است كه محلي جهت نگهداري اشياء قيمتي و گرانقيمت بوده است. معمار با هوشياري تمام، مكان مخفي را در طبقات بالا طراحي كرده است در صورتيكه تصور عمومي اين است كه مكانهاي مخفي بايد در طبقات پايين و زير زمين ها باشند.
ج) بخش اندروني: (طبقات پايين)
1- سرويس هاي بهداشتي قديمي: توالت هاي قديمي بنا در پشت راه پله هاي متصل كنندة طبقات ساخته شده اند. در اين مكان ها رفت و آمد كم است، ديد مستقيم وجود ندارد و بوي بد نيز آزار دهنده نمي باشد. توالت بخش اندروني پشت راه پلة ابتدايي آن بوده و در كنار آن هم كانال آبي جهت استفاده وجود دارد. جالب است بدانيد كه در طراحي توالت ها رعايت اين نكته الزامي بوده كه فاصلة بين توالت تا نزديكترين اتاق حداقل 7 قدم است. (مي دانيم كه در مسايل شرعي آمده كه پاي نجس با هفت قدم راه رفتن روي زمين پاك مي شود).
2- سردر راه پلة بخش اندروني: در اين سر در نقوش شمعدان هاي بلورين گچبري شده است كه اشاره به شغل صاحب اولية بنا دارد. در قديم مرسوم بوده كه شغل بنا داخل گچبري ها و تزئينات منعكس شود تا نوعي تبليغ و معرفي باشد كه از اين دست مي توان به طرح فرش در خانه طباطبايي ها و طرح سماور و ساعت در خانه بروجردي ها اشاره نمود.
3- حوضخانه: به علت قرار گرفتن شهر كاشان در ناحيه گرم و نيز مجاورت با كوير، معماران و طراحان بناهاي قديمي سعي مي كرده اند جهت تعديل دماي بنا و نيز خنك شدن ساكنين خانه در فصول گرم سال، حداكثر استفاده را از معماري بنمايند كه طراحي فضاي حوضخانه از جملة اين تمهيدات مي باشد. حوضخانه به خاطر وجود حوض ها و نهر هاي آب، كانال هاي گردش آب از اطراف اتاق هاي آن، كانال هاي متصل به بادگير و مسايل خاص معماري داراي هوايي مطبوعي است كه خنكي آن در مقايسه با ساير قسمت هاي بنا كاملاً محسوس مي باشد. از حوضخانه جهت خنك شدن و تفريح در فصول گرم سال استفاده مي شده است. نورگير (پاسيو) مركزي حوضخانه باعث تامين روشنايي آن مي شود و در طرفين آن اتاق هاي مخصوصي وجود دارد. آب قنات در ابتدا وارد حوضخانه شده و سپس به يكي از اتاق هاي جنبي هدايت مي شود. داخل اين اتاق حوض كوچكي وجود دارد كه در طرفين اين اتاق كانال هاي عبور آب وجود دارد كه باعث خنكي فضاي اين اتاق مي شود. عايق بندي دقيق اين كانال ها بسيار جالب است و با توجه به آنكه هر گونه نشتي باعث تخريب پايه ها و طبقات فوقاني مي گردد، دقت عمل و شجاعت معمار قابل تحسين مي باشد.
درب هاي گره چيني شده (ارسي): درب ها و پنجره هاي حوضخانه با استفاده از هنر گره چيني ساخته شده اند كه در اين هنر از چسب و ميخ استفاده نمي شود بلكه قطعات چوب به مانند پازل در يكديگر فرو رفته و طرح هاي زيبايي را ايجاد مي كنند. حوضخانه از لحاظ معماري داراي يك حياط ويژة دو طبقه است كه راه مستقيم و انحصاري به ورودي اصلي خانه دارد.
4- چاه آب: سيستم آبرساني بنا علاوه بر آب قنات از چاه هاي آب نيز استفاده مي كند. دو حلقه چاه عميق در بنا وجود دارد كه يكي از آن ها جهت ذخيرة آب و ديگري جهت تأمين آب مورد نياز حوض ها، باغچه ها و ساير قسمت ها مي باشد. آب اين چاه هاي عميق (چندين ده متر) توسط چرخ هاي مخصوص و توسط نيروي انساني بالا آورده مي شده است. اين چرخ ها داراي دو سطل بوده اند كه سطل ها در خلاف جهت همديگر حركت مي كرده اند و آب را در حوضچه هاي كناري ريخته و سپس توسط كانال هاي زير سطحي به سيستم آب رساني بنا تزريق مي كرده اند.
5- حياط باغ: اين حياط در گذشته داراي حوض هاي آب و درختان سر سبز بوده كه محيط دل گشا و مفرح آن باعث شادي روح اهالي خانه مي شده است. به علت آنكه مرمت اين حياط به اتمام نرسيده است هنوز قابل بازديد نمي باشد. نكته قابل توجه در مورد اين حياط مربوط به فرزند صاحب اوليه بنا مي شود. ايشان آيت ا... سيد محمد علوي بروجردي از علماي مشهور و برجستة معاصر كاشان مي باشند. سه حياط از مجموعه حياط هاي پنجگانه در سهم الارث ايشان قرار مي گيرد، (حياط اندروني – حوضخانه و باغ) كه از حياط حوضخانه به عنوان مكتب خانه و محل تدريس استفاده نموده و حياط باغ را محل اقامة نماز جماعت خويش قرار مي دهند كه بدين علت در بين اهالي شهر به سيد باغ يا آسيد محمد باغ معروف و ملقب مي گردند.
6- سرداب بزرگ: بواسطة گرماي هواي مناطق كويري (پس از صرف ناهار) به انسان حالت خواب دست مي دهد و لذا در قديم از سرداب براي استراحت و خنك شدن استفاده مي كرده اند. هواي سرداب خنك است ولي اين خنكي، مرطوب نيست بلكه مطبوع است و عواملي چون، معماري خاص سرداب، اختلاف سطح زياد با كوچه، بادگيرها، كانالهاي عبور آب از زير سطوح و نيز پس سرداب هاي كناري در خنكي هواي آن تأثير بسزايي دارند. پس سرداب ها، اتاقك هاي كوچكي هستند كه داخل خاك و با استفاده از نوك تيشه حفر مي شوند و در بدنة آن هيچگونه مصالحي بكار نمي رود و خنكي زياد آن موجب مي شده كه مواد غذايي فاسد شدني را در پس سرداب نگهداري كنند.
7- رخشويخانه: داخل رخشويخانه، حوض آب و كانال هاي ورود و خروج آب وجود دارد كه از فضا براي شستشوي لباس ها و پارچه هاي كثيف استفاده مي شده است.
8- عبادتگاه: در مجموعه تاريخي عباسيان تقريباً تمامي امكانات لازم براي زندگي روزمره انسان وجود دارد. اين بنا حتي مجهز به نوعي مسجد هم مي باشد. پس سردابي كه در حد فاصل اندروني و بيروني قرار گرفته است به عنوان عبادتگاه و خلوتگاه خصوصي بوده كه داخل آن توسط گچبري اسماء مقدسه، ادعيه و آيات قرآن تزئين شده است. همچنين در گوشه اي از اين پس سرداب، تاريخ «سنة 1252» به چشم مي خورد كه تنها سند موجود در بنا بوده و سال اتمام ساخت عبادتگاه را مشخص مي سازد.
د) بخش بيروني: (طبقات پايين)
1- آب انبار: به علت آنكه در قديم، آب قنات جيره بندي بوده و در تمام ساعات شبانه روز دسترسي به آب ميسر بنوده است، آب در مخازني مخصوص ذخيره شده و مورد استفاده قرار مي گرفته است. آب انبار مجهز به چاه آب، چرخ چاه و مخزن آب است. آب توسط چرخ چاه در مخزن ذخيره شده، با روش هاي فيزيكي و شيميايي خاص، تصفيه گشته و پس از تست سالم بودن، مصرف مي شده است. عايق بندي و سيستم خنك سازي آب قابل توجه مي باشد.
ه) بخش خدمه:
اين بخش متعلق به خدمتكاران و مستخدمين بوده و داراي حياط و راه عبور و مرور جداگانه مي باشد. اين بخش شامل اتاق هاي كار خدمه، مطبخ و حياط خدمه مي باشد.
1- مطبخ: مطبخ همان آشپزخانه هاي قديمي است كه از آن براي تهية غذا و پخت و پز استفاده مي شده است. داخل مطبخ حوض آبي وجود دارد كه مجهز به كانال هاي ورود و خروج آب بوده و از آن براي شستشو استفاده مي شده است و ابعاد آن هم براي رعايت حدّ آب كر مناسب مي باشد. درون مطبخ، محل هاي نگهداري ظروف، تنور و اجاق ها به چشم مي خورد. همچنين يك مكندة قوي هوا بالاي سر تنور و اجاق ها تعبيه گرديده است كه نقش يك هود طبيعي را بازي كرده و دود و دَمِ ناشي از پخت غذا را توسط يك كانال مرتفع به فضاي بيرون مطبخ منتقل مي كند.
نور فضاي مطبخ توسط نورگيرهايي كه به حياط خدمه راه داشته اند. تأمين مي شده كه اكنون مسدود گشته اند.
2- حياط خدمه: اين حياط مكاني براي اقامت، استراحت و كار خدمه بوده و داراي راهي به مطبخ نيز بوده كه در حال حاضر بسته مي باشد. اين حياط تنها قسمت مجموعه است كه تا كنون براي خريد آن توافقي با ورثه صورت نگرفته است و لذا در حال حاضر مسكوني بوده و راه ارتباطي آن با ساير قسمت هاي مجموعه مسدود مي باشد.
و) ورودي مجموعه:
ورودي مجموعه عباسيان در نوع خود جالب توجه مي باشد. پس از ورود از سمت كوچه به داخل بنا از يك سطح شيبدار عبور مي كنيم تا به يك هشتي زيبا و سقف برسيم. سطح شيبدار باعث مي شود تا تغيير ارتفاع به آهستگي صورت بگيرد. وجود هشتي باعث مي شود كه ديد مستقيم از داخل كوچه به داخل بنا از بين رفته و نوعي حجاب ايجاد شود. مسقف بودن هشتي و نيز سكوهاي اطراف آن، خستگي را از تن مسافران و منتظران بيرون از بنا مي زدايد. اين هشتي ابتدايي داراي دو شاخه مي باشد راهي به بخش خدمه و راهي به درون بنا. پس از اين هشتي و عبور از درب اصلي بنا به يك هشتي كوچكتر مي رسيم كه آن نيز دو شاخه شده. يكي از شاخه ها به قسمت حياط حوضخانه و ديگري به سمت داخل بنا مي رود. پس از آن دالان شيبدار، پر پيچ و خمي وجود دارد كه موسوم به دالان حجاب بوده و وظيفه از بين بردن ديد مستقيم به داخل بنا را دارد. با عبور از دالان حجاب به هشتي رو باز بزرگي مي رسيم كه علاوه بر ورودي، از آن به عنوان اصطبل موقت هم استفاده مي شده است. پله هاي ورودي اين هشتي ارتفاع كمي جهت عبور و مرور چهارپايان دارد و در گوشه اي از آن محل هايي براي علوفة حيوانات تعبيه شده است. فضاي بام اين هشتي مجهز به ديوارهاي حجاب بوده و خود هشتي داراي سه درب مي باشد كه هر درب به قسمت هاي مختلف بنا متصل است. دربي براي بخش بيروني، دربي براي بخش اندروني و دربي براي طبقات پايين.
كرياس:
پس از ورود به بنا از سمت كوچه، دالاني طويل و نسبتاً پيچ و خم دار وجود دارد كه با عبور از آن به ورودي بنا مي رسيم. اين دالان كه موسوم به دالان حجاب مي باشد ضمن از بين بردن ديد مستقيم به داخل بنا، داراي شيب ملايمي است كه به علت طولاني بودن آن، افراد بدون آنكه متوجه شوند، اختلاف ارتفاع زيادي را با سطح كوچه پيدا مي كنند. پس از گذشتن از هشتي ابتدايي و نيز دالاني ديگر به هشتي اصلي ورودي بنا مي رسيم. در اطراف اين هشتي درب هاي متعددي وجود دارد كه هر يك به قسمتي از خانه راه دارد. استفاده ديگري كه از اين هشتي مي شده، بدين صورت بوده كه اشخاصي كه به صورت موقتي با اهل خانه كار داشته اند، چهار پايان خود را در اين قسمت جاي مي داده اند و به عبارت ديگر، اين قسمت، اصطبل موقت بنا بوده است. در گوشة اين هشتي ظروف و جايگاههاي مربوط به آب و علوفة چهار پايان به چشم مي خورد.
اتاق آيينه:
يكي از مجلل ترين اتاق هاي اين مجموعه است كه به دليل زيبايي خاصش مهماني هاي مهم از جمله مراسم عقدهای عروسی نيز در آن صورت مي گرفته به همين دليل به اتاق عروس هم معروف بوده، يكي از شاهكارهاي اين اتاق پديد آوردن آسمان زيباي كوير به صورت مجازي در شب بوده كه اين عمل توسط منشورهايي كه با ريسمان هاي ابريشمي به سقف متصل شده اند رخ ميداده از ديگر قسمت هاي مهم اين اتاق مي توان به گچ بري بسيار ظريف و آيينه كاري هاي زيبا و درهاي اُرسي و در ردیف های بالاي آن پنجره هاي مشبك گچي اشاره كرد.
http://www.keyashiyan.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=12

تاریخ ارسال: 1390/10/19
تعداد بازدید: 2537
ارسال نظر