نوش آباد

نوش آباد
گنجینه ای خفته بر دروازه کویر
تاریخچه
شهر نوش آباد از جمله مناطق باستاني و تاريخي استان اصفهان است . وجود ده ها اثر تاريخي به جاي مانده از دوره هاي سلجوقي ، مغول ، صفوي ، قاجار در اين شهر و همچنين اشارات متون كهن تاريخي به آباداني و رونق نوش آباد در دوران پيش از اسلام و اوايل دوره ي  اسلامي گوياي اين سابقه بلند تاريخي است . دركتاب با ارزش تاريخ قم كه به سال 378 هجري تأليف شده است درباره وجه تسميه اين شهر آمده است : انوش آباد اين ديه را از بهر آن بدين نام كردند كه يكي از اكسره ( ساسانيان ) بدان ناحيت بگذشت به چشمه اي كه آنجاست فرود آمد و آن چشمه و موضع را خوش يافت . بفرمود تا به آنجا ديهي بنا نهادند و انوش آباد نام كردند ( ص 76 ) نوش آباد در اوايل دوران اسلامي نيز از اهميت ويژه اي برخوردار بوده است . چنان كه اين رسته در كتاب الاخلاق النفيسه كه به سال 290 هجري آن را تأليف نموده است .  از انوش آباد به عنوان يكي از منزلگاه هاي راه باستاني ري و اصفهان ياد مي كند ( ص 182 ) به نظر مي رسد پل مستحكم و باستاني اسحاق آباد كه در شمال شرقي نوش آباد قرار دارد از يادگارهاي اين سير مهم تاريخي است .
همچنين در ديوان ابوالرضا راوندي شاعر و فقيه شيعه دوران سلجوقي از آباداني اين شهر ياد شده است ( ص74 ) يادي هم كه باباافضل كاشاني از حكما و عرفاي بزرگ دوره مغول در مكتوبات خود از نوش آباد مي كند نشان از اهميت تاريخي و فرهنگي اين خطه در دوران مغول است  ( ص 706 ) به جز اين كتاب ها بيش از ده ها كتيبه مهم تاريخي از دوران سلجوقي تا قاجار در نوش آباد وجود دارد كه از جمله مي توان به كتيبه هاي مناره مسجد جامع و محراب گچ بري مسجد علي كه در آن به نام خلفاي راشدين اشاره شده و به طور قطع از آثار دوره سلجوقي مي باشد و همچنين كتيبه هاي متعدد تاريخ از 923 تا 1140 هجري نشان از رونق و اهميت اين شهر در دوره ي صفوي است .
در نوش آباد حدود 30 اثر تاريخي وجود دارد كه مهمترين آنها عبارتند از مسجد جامع عتيق ، مسجد علي ، قلعه سي زان و پل اسحاق آباد از دوره سلجوقي و ايلخاني زيارتگه امامزاده محمد ، مسجد حاج سيد حسين ، آب انبار توده و آب انبار چاله سي ، قلعه مورچان ، قلعه سيچان و زيارتگاه شاهزاده حسين و سليمان از دوره صفوي زيارتگاه رقيه خاتون ، زيارتگاه شاهزاده اسحاق ، زياتگاه تاج الدين ، مسجد موسي  بن جعفر ، آب انبار در بريگ ، مسجد محبين و مسجد قائميه از آثار دوره قاجاري . همچنين نوش آباد از حيث فرهنگي و سنت هاي فرهنگ به ويژه برگزاري مراسم عزاداري عاشورا اهميت فراوان دارد و اين مراسم صدها سال است . كه با شور و هيجان برگزار مي شود .
نوش آباد خيزشگاه دانشمندان بزرگ بوده است كه از جمله آنها مي توان به علامه محمد بن محمد زمان نوش آبادي فقيه ، فيلسوف و متكلم بزرگ اواخر دوره صفوي استاد علامه مهدي نراقي كه آثار متعددي از وي برجا مانده و همچنين فقيه و عالم بزرگ دوره افشاريه آيت الله ملا علي اكبر نوش آبادي كه آثار وي موجود مي باشد اشاره كرد . جهت آشنايي بيشتر با نوش آباد به كتاب نوش آباد در آينه تاريخ ، آثار تاريخي و فرهنگ مراجعه شود
1. مسجد جامع عتيق :
مسجد جامع عتيق نوش آباد از آثار دوره سلجوقي است كه پس از مسجد جامع ميدان كهنه و قلعه جلاليها قديمي ترين اثر تاريخي دوران اسلامي منطقه كاشان است و شامل مناره ، 2 صفه جنوبي و شمالي ، شبستان ، جلو خان و 3 درب تاريخي است و اين اثر به شماره 2015-19/2/1377 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است .
2. مسجد علي ( ع ) :
مسجد حضرت علي ( ع ) نوش آباد شامل شبستان ، ايوان ، رواق ، محراب دوره مغول و مأذنه بسيار زيباست . اين اثر به شماره 3060- 26/12/1379 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است .
3. قلعه سي زان :
قلعه خشتي سي زان وسعتي بيش از يك هكتار دارد و داراي 9 مربع در چهار گوشه و ميانه اضلاع جنوبي ، شمالي و شرقي و سر در مي باشد . دوره هاي سلجوقي و تيموري به عنوان تاريخ بناي آن حدس زده مي شود . اين اثر به شماره 6145- 7/7/1381 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است .
4. بقعه امام زاده محمد :
بقعه امام زاده محمد بن زيد از نوادگان امام حسن مجتبي از آثار به جا مانده از دوره صفويه است و شامل بقعه مخروطي شكل فيروزه اي و سه ايوان جنوبي ، شرقي و شمالي است . كتيبه دوره صفويه و درب نفيس دوره قاجاريه از ديگر آثار با ارزش اين بناست كه به شماره 901-10/3/82 به ثبت آثار ملي رسيده است .
5. پل اسحاق آباد :
پل تاريخي اسحاق آباد ( ساق آباد ) در يك كيلومتري شرق نوش آباد بر روي خشك رود سوك چم واقع است . دوره سلجوقي براي بنياد آن حدس زده مي شود . مصالح آن از آجر و ملات ساروج و پي آن از قطعه سنگ و كاگل مي باشد و به شماره 9018-10/12/79 به ثبت آثار ملي رسيده است .
6. آب انبارها :
در نوش آباد آب انبارهاي متعدد زيبايي قرار دارد كه از اين ميان آب انبار مركزي ( توي ده ) به شماره 3624-25/12/79 و آب انبار چاله سي به شماره 9019-10/3/1382 به فهرست آثار ملي پيوسته اند و آب انبار هاي در بريگ و مسجد جامع در رديف ثبت قرار دارند .
7. مساجد و بقاع متبركه :
علاوه بر مساجد جامع و علي ( ع) و بقعه امام زاده محمد ، مساجد حاج سيد حسين ( دوره صفويه ) مسجد موسي بن جعفر ( قاجاريه ) مسجد قائميه ( قاجاريه ) و بقاع شاهزاده رقيه خاتون و شاهزاده ابراهيم ( قبل از صفويه ) ، شاهزاده اسحاق ( قاجاريه ) ، شاهزادگان سيد فاضل و سيد ابوالقاسم ( قاجاريه ) و زيارت گاههاي اقباليه ، فيض آباد ( قاجاريه ) و كاروان مصطفي از ديگر آثار تاريخي نوش آباد به حساب مي آيند .
8. گذشته از آثار ياد شده در بالا اثرهاي تاريخي ديگري در اين شهر وجود داشته و دارد كه بعضي در سال هاي اخير در اثر بي توجهي از ميان رفته اند نظير برج و باروي نوش آباد ، حسينيه توي ده و حسينيه بالا ده و برخي محتاج كاوش و برخي كاوشگران و باستان شناسان مي باشند ، مانند شهر زيرزميني ، نقب ها و دخمه هاي اسرار آميز و تپه تاريخي شمالي نوش آباد .
معماري دست كن زيرزميني ( شهر زير زميني ) نوش آباد :
يكي از آثار ارزشمند شناسايي شده در نوش آباد ، معماري دست كن يا شهر زير زميني است . وسعت اين اثر تاريخي كه از عمق 4 متري از سطح كوچه شروع شده و تا عمق 16 متري ادامه دارد مشخص نيست ، اما با توجه به شواهد موجود و گفته اهالي ، تا بيرون از حصار تاريخي شهر نيز گسترش داشته است .
آثار معماري به دست آمده تاكنون در سه طبقه ، شامل راهروهاي باريك به همراه اتاق هاي چهار گوش با طاقچه هاي ايجاد شده در ديوارها است . ارتباط بين طبقات به وسيله چاه هاي عمودي حفر شده با 5 تا 7 متر عمق مي باشد .
با توجه به آثار و شواهد به دست آمده تاكنون ، تاريخ ايجاد معماري دست كن نوش آباد به دوره تاريخي صفوي ( ساساني ) اسلامي ( قرن هفتم ) مي رسد .
http://www.keyashiyan.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=20

تاریخ ارسال: 1390/10/19
تعداد بازدید: 1538
ارسال نظر