شهرستان اردستان

شهرستان اردستان
شهرستان اردستان با مساحت ۱۱۵۹۱ کیلومترمربع و جمعیتی بالغ بر ۴۵۱۵۰ نفر در فاصله ۱۱۸ کیلومتری شمال شرق مرکز استان اصفهان قرار دارد. این شهرستان از ۲ بخش، ۳ شهر، ۷ دهستان و ۳۰۶ روستای دارای سکنه تشکیل گردیده‌است. مرکز این شهرستان شهراردستان است.
شهرستان کهن و تاریخی اردستان که در مسیر راه کاشان - نائین - یزد، در شمال شرقی اصفهان و در جنوب دشت کویر مرکزی قرار گرفته است.اطلاعاتی که درباره سابقه تاریخی اردستان درمنابع تاریخی ذکر شده، بسیار متنوع است برخی مورخان نوشته اند این شهرستان در دوران اشکانی، پایتخت اردوان چهارم بوده و اردشیر اول، بنیانگذار پادشاهی ساسانی، آتشکده ای در آن بنا کرده است. بعضی مورخان نیزاردستان را زادگاه کاوه آهنگر دانسته اند و اهالی منطقه، خانه و باغی را که در محله کبودان این شهر واقع شده و به باغ کاوه موسوم است و همچنین قنات دو طبقه مون که یکی از عجایب سیستم آبرسانی در ایران قدیم به شمار می آید و حفر آن را به کاوه آهنگر نسبت داده اند، دلیلی برای اثبات نوشته مورخان می دانند. علاه بر این در این شهرستان قنات دیگری هم با عنوان ارونه وجود دارد که با فورزه بندی دیدنی و جالبش، آب کشاورزی پنج محلهٔ شهر را تامین می‌کند و مردم معتقدند ارونشاه نخستین پادشاه پیشدادی آن را حفر کرده است. اردستان در دوران صفویه از شهرهای آباد و مهم کشور به شمار می آمده و نقل شده مردم آن هنگام حمله اشرف افغان به اصفهان، چنان پایداری و استقامتی در برابر مهاجمان نشان دادند که موجب حیرت اشرف افغان شد. در دوران قاجاریه، به ویژه هنگام حکومت ناصرالدین شاه اردستان جایگاه بهتری یافت، اما پس از کشته شدن ناصرالدین شاه این شهر ناامن شد. نام اردستان، در افسانه‌های فولکلوریک نیز آمده و از جمله بر پایه یکی از افسانه ها، اردستان مسکن رستم دستان، جهان پهلوان باستانی بوده و ابتدا ارگ دستان نام داشته و سپس به ارگستان و سرانجام به اردستان تغییر نام داده است. بر پایه این افسانه، طایفه لیلاز، که از طایفه‌های پرجمعیت اردستان به شمار می آیند، از اعقاب لیلاز، برادر رستم هستند. وجود مسجد جامع اردستان دلیل خوبی بر سابقه دیرینه این شهرستان می تواند، باشد. مسجد جامع اردستان که یکی از نمونه‌های منحصر به فرد مساجد چهار ایوانی کشور به حساب می آید، در قرن سوم قمری به دستور عمربن عبدالعزیز اجلی بر روی بنای آتشکده ای که هنوز آثار آن در گوشه ای از مسجد دیده می شود، به سبک مسجدهای عربی ساخته شده و مجموعه کم نظیری شامل مدرسه حاج حسین نورالدین، آب انبار حاج حسن، راسته بازار، میدان تعزیه، حمام و قلعه میان شهر در کنار آن قرار دارد. این مسجد که در دوره‌های آل بویه، سلجوقی و بعد مورد بازسازی قرار گرفته، ویژگی خاص مساجد قبل از ایلخانیان (قرن هشتم به بعد) و استفاده نکردن از کاشی‌های لاجوردی را دارد و تمامی آن از خشت و گل ساخته شده است. مسجد امام حسن محله بازار (ع) و آب انبار مجاور آن از دیگر بناهایی است که قدمت اردستان را تایید می کند، همچنین مسجد خسرو که در دورانهای مختلف دستخوش تخریب شده و هم اکنون، فقط سر در ورودی آن برجا مانده است گواه کهن بودن این شهرستان است. بنای مسجد جامع زواره در بخش مرکزی زواره، در فاصله  ۱۸ کیلومتری شمال شرق اردستان، با توجه به مدارک موجود، نخستین مسجد چهار ایوانی ایران است که در دوره سلجوقی ساخته شده و اصالت خود را تاکنون به نحو شایسته ای حفظ کرده است. کاروانسرای جوگند واقع در جاده اردستان - نایین، مجموعه آسیاب‌های آبی در مناطق راهمیان و زواره، مجموعه کاخ سرهنگ آباد در شرق زواره و همچنین حسینه‌ها، یخچالها، آب انبارها، مناره‌ها از دیگر نقاط تاریخی و دیدنی اردستان بشمار می روند. در شهر اردستان قناتی وجود دارد که دو طبقه است، یعنی دو رشته آب، دو کیلومتر به موازات هم در جریان هستند. این قنات که معروف به قنات دو طبقه مون است، تنها قنات دو طبقه ایران بشمار می رود. این قنات‌ها به گونه ای ساخته شده اند که آب در گل بین آنها نفوذ نمی کند تا باعث شود به هم نشتی داشته باشند. شهرستان اردستان پرورشگاه عالمان بزرگ، ریاضی دانان و فقیهان و هنرمندان فراوانی نیز بوده است. ابوجعفر محمد ادیب اردستانی، ابوالحسن شافعی اردستانی، شیخ فضل‌الله مهابادی، موسی ابوالحسن علی زواره و دهها عالم، محدث، فیلسوف و فقیه که شهید آیت‌الله سید حسن مدرس و استاد محیط طباطبایی از جمله مشاهیر معاصر این شهرستان هستند. بارگاه‌های ملکوتی امامزادگان موسی، اسماعیل، ابراهیم، حیدر، یعقوب یحیی، سیدکمال الدین، بی بی غریب (واقع درسرابه کچومثقال)و سرالدین(واقع درروستای لاسیب) علیهم السلام از جمله مکانهای زیارتی شهرستان اردستان بشمار می روند. این شهرستان دارای حدود چهار هزار و  ۵۰۰ اثر تاریخی، مذهبی و جاذبه گردشگری است که برخی از آنها در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. مسجد ملا یعقوب محله کبودان، مقبره سلطان سید حسین، آتشکده مهر اردشیر، حسینیه‌های محله بالا(سرده) و پایین(دمبیده) کچومثقال، مسجد جامع روستای اونج، یخچال شهر مهاباد، مقبره‌های سلطان بیگ، پیر مرتضی و امیر اویس اردستان، آب انبار باغ بازان، نو و پامنار زواره، آب انبار مون اردستان، کاروانسراهای روستاهای بغم و ظفرقند، مسجد سام الدین و حسینیه‌های بزرگ و کوچک زواره از جمله مکانهای تاریخی شهرستان اردستان هستند. شهر اردستان که ساکنانش در گویش محلی خود از آن با عنوانهای ارسون، اردستون، ارسون، اسوم و اسون نیز یاد می کنند با مساحت  ۱۱ هزار و ۵۹۱  کیلومتر مربع در فاصله ۱۱۰ کیلومتری شمال اصفهان واقع شده است.
تقسیمات کشوری و جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت کل شهرستان اردستان ۴۴٬۷۰۹ است. شهرها، بخش‌ها و دهستانهای شهرستان اردستان عبارت‌اند از:
شهرها:اردستان، زواره و مهاباد
    بخش مرکزی شهرستان اردستان
        دهستان کچو
        دهستان زاغل
        دهستان برزاوند
        دهستان علیا
        دهستان گرمسیر
        دهستان همبرات
     دهستان شیده
    بخش زواره
        دهستان سفلی
        دهستان ریگستان
اقتصاد
اقتصاد اردستان به طور عمده بر پایه کشاورزی، باغداری، دامپروری و صنایع دستی می‌باشد. سطح زیرکشت این شهرستان حدود ۱۵ هزار هکتار است که با 280 چاه عمیق و نیمه عمیق و 500رشته قنات آبیاری می‌شود. محصولات کشاورزی این شهرستان انار، غلات و صیفی‌جاتاست.
کارخانجات صنعتی
 فولاد اردستان تولیدکننده انواع لوله‌های فولادی تا قطر ۱۰۰ اینچ است.
کارخانه ۳۵۰۰ تنی سیمان اردستان و کارخانه دنیای فلز-TEHRAN BAST PASARGAD COتهران بست پاسارکادتولیدکننده بست داربست وانواع شمش چدن و فولاد روزانه 65 تن از جمله مهم‌ترین فعالیتهای به عمل آمده جهت توسعه صنعت شهرستان اردستان است. T
        کارخانه ی موتور اردستان**
        کارخانه ی دنیای فلز اردستان**
نشریات
شهرستان اردستان دارای سه نشریه به نامهای هفته نامه پیک زواره (نخستین نشریه شهرستان اردستان) و ماهنامه نگاه کویر و فصل نامه تحلیل همگانی بوده است
هفته نامه پیک زواره به عنوان نخستین نشریه شهرستان اردستان دارای گستره توزیع دراستان اصفهان می‌باشد این هفته نامه به صاحب امتیازی و مدیرمسئولی مهندس محمدرضاشواخی زواره روزهای دوشنبه هر هفته منتشر می‌شد و با استقبال گسترده مردم فرهنگ دوست شهرستان مواجه شده‌است که پس از مدتی امتیاز آن به فرماندار وقت شهرستان آقای محمد حسین قاسم زاده سپرده شد و پس از مدتی امتیاز آن واگذار گردید و این نشریه از اردستان خارج شد و هم اکنون بصورت استانی و در اصفهان منتشر می گردد. انتشار یک ماهنامه محلی تحت عنوان «نگاه کویر» می‌باشد که مخاطبان بسیاری نیز دارد. اما پس از مدتی هفته نامه والی بصورت یک ویژه نامه اختصاصی مسئولیت رسانه مطبوعاتی شهرستان را به تنهایی برعهده گرفت و اولین شماره این ویژه نامه مصادف با عید سعید فطر به سرپرستی آقای شهرام اکبری و با مدیریت اجرائی آقای هادی صفاری منتشر شد. این ویژه نامه هم اکنون به صورت هر یک ماه در شهرستان منتشر می گردد
آثار تاریخی
این شهرستان دارای ۴۰۰۰ اثر تاریخی و جاذبه گردشگریست که ۳۹ اثر آن در فهرست آثار ملی ثبت گردیده‌است.که اثار ثبت شده در فهرست آثار ملی شامل:
    مسجد جامع اردستان'''محله ی محال '''اردستان'''
    مسجد ملا یعقوب محله کبودان
    قنات دوطبقه مون
    قنات ارونه (محال)
    مقبره سلطان سید حسین
    آتشکده مهر اردشیر
    مسجد جامع زواره
    مسجد جامع اونج
    مسجد امام حسن محله بازار
    مقبره سلطان بیگ اردستان
    مقبره پیر مرتضی
    آب انبار خسرو
    آب انبار باغ بازان زواره
    آب انبار نو زواره
    آب انبار پامنار زواره
    آب انبار مون اردستان
    کاروانسرای بغم
    کاروانسرای ظفرقند
    حسینیه بزرگ زواره
    حسینیه کوچک زواره
    آب انبار خسرو
    مسجد سام الدین زواره
    مقبره امیر اویس اردستان
مراکز آموزش عالی
    دانشگاه پیام نور مرکز اردستان
    دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان
مشاهیر اردستان
    سید حسن مدرس
روستاها
    کچو
    هندو آباد
    سرابه
    مسفره
    اونج
    موغار
    سهامیه
    مزارع
    مزد آباد
    امیران
    حسین آباد
    درباغ
    لاسیب
    شیده
    رونق
    بنداستانه
    استانه
    همبر
    کچوسنگ
    زایین

تاریخ ارسال: 1390/9/22
تعداد بازدید: 2034
ارسال نظر