جندق، شهر دوهزار ساله


جندق، شهر دوهزار ساله
    اهل ادب و هنر شاعر نام آشناي قرن دوازدهم هجري قمري يعني «يغماي جندقي» را مي شناسند. اما اطلاعات كمي درباره شهرجندق و منطقه كويري ايران منتشر شده است. جندق براي گردشگران داخلي و خارجي، منجمان، مورخان و دوستداران ميراث فرهنگي نام آشنايي است و با وجود كوچكي داراي ويژگي مثبت بسياري است كه مي توان گفت شهر هزارخوبي و هزارچهره است.
    * در دل كوير
    جندق شهري كوچك در حاشيه جنوبي كوير مركزي ايران در شمال شرقي استان اصفهان و از توابع شهرستان نائين است. وجه تسميه جندق از دو كلمه جنب ( كنار ) و دق ( دشت ، كوير و زمين ) به دست آمده است . اين شهر در دل كوير واقع شده و طبيعي است كه رفتن به آنجا سخت خواهد بود اما هر ساله جهانگردان و توريست هاي داخلي و خارجي بسياري به سوي اين شهر حركت مي كنند. جاذبه هاي گردشگري و توريستي اين شهر كوچك متنوع است كه به تفصيل به آن مي پردازيم.
    * تنها قلعه مسكوني ايران
    قدمت شهر جندق براساس آثار باقيمانده از ادوار گذشته به ۲ هزار سال مي رسد. شهري كه در حاشيه مسير جاده معروف و تاريخي ابريشم قرار داشته و به عنوان بندرگاه كوير محل استراحت كاروان هاي عبوري بوده است.
    در جندق قلعه انوشيروان وجود دارد كه تنها قلعه اي در كشورمان محسوب مي شود كه هنوزهم در آن مردم سكونت دارند. قلعه انوشيروان يكي از بزرگ ترين قلعه هاي تاريخي كشور به شمار مي رود كه از يك چهار ديواري كه در هر گوشه آن برجي دارد، تشكيل شده است.
    اين قلعه تاريخي و ديدني، داراي دروازه اي است كه خود دو برج به ارتفاع ۲۲ متر كه به سمت شرق باز مي شود دارد.
    قلعه انوشيروان با معماري منحصر به فرد خود در ميان بافت تاريخي جندق واقع شده است و داراي ويژگي هاي خاصي است. اگر در ميانه فصل تابستان كه گرمترين هوا در جندق است از قلعه انوشيروان بگذريد هواي مطبوع و خنكي را تجربه خواهيد كرد و اگر در فصل زمستان در كوچه هاي قلعه قدم بزنيد هواي نسبتاً گرمي را تجربه خواهيد كرد.
    اين قلعه داراي خانه هاي بسيار زيبا و قديمي است كه هنوز هم مردم جندق در آن ساكن هستند اما با وجود ويژگي هاي منحصر به فرد آن مورد بي مهري قرار گرفته است.
    علي اعتباري شهردار جندق در اين باره به «ايران» مي گويد: قلعه انوشيروان جندق تنها قلعه مسكوني ايران منتظر عنايت مسئولان ميراث فرهنگي و گردشگري است. اين قلعه به علت عدم حفاظت و مرمت در حال تخريب است و سال گذشته سازمان ميراث فرهنگي ۱۰ ميليون تومان براي مرمت قلعه انوشيروان پرداخت كه حتي نتوانستيم در ورودي آن را مرمت كنيم. اين قلعه بزرگ مي تواند با مرمت و احيا به يكي از جاذبه هاي ويژه گردشگري و ميراث فرهنگي كشور تبديل شود.
    * جندقي هاي مذهبي
    در قلعه انوشيروان مسجد جامع جندق و خانه تاريخي يغماي جندقي شاعر و مديحه سراي ايران قرار دارد. مسجد جامع جندق از سال ۹۶۰ هجري قمري محل تجمع مؤمنان بوده است و داراي ميداني است كه هم اكنون در ماه محرم از آن براي عزاداري سالار شهيدان امام حسين(ع) استفاده مي شود.
    همه مردم جندق شيعه دوازده امامي و مذهبي هستند. با وجود جمعيت كم (حدود ۶ هزار نفر) هر ساله شاهد اعزام كاروان هاي مذهبي اين شهر به عربستان، عراق و سوريه هستيم.
    همچنين در بين خانه هاي قلعه انوشيروان منزل يغماي جندقي داراي معماري خاصي است. اين خانه تاريخي داراي يك شاه نشين زيبا است كه با توجه مسئولان مي تواند يكي از جاذبه هاي توريستي جندق باشد.
    در جندق صفه نيزه گاه (نيازگاه) كه در يك فرسنگي جنوب شرقي شهر برفراز تپه هاي مزرعه اي با ايوان گنبدي و ديوارهاي كاهگلي واقع شده است كه زيارتگاهي براي جندقي هاست چرا كه شنيده شده كه روزي در اين مكان امام زمان(عج) را زيارت كرده اند.
    همچنين اهالي جندق به خود مي بالند كه در زمان مبعوث شدن پيامبراكرم (ص) بزرگان اين شهر نزد رسول خدا رفتند و هديه جندقي ها را تقديم وي كردند. شهردار جندق در اين باره مي گويد: در كتاب «حديقة الشيعه» مرحوم مقدس اردبيلي روايتي ذكر شده كه در آن گروهي از مردم جندق نزد پيامبراكرم (ص) مي روند و فرشي ابريشمي كه در جندق بافته شده بود را به رسول خدا هديه مي دهند.
    اين حديث كه به حديث بساط معروف است در صفحات ۳۸۱ الي ۳۸۴ كتاب حديقة الشيعه نگاشته شده است.
    « اعتباري » درباره فرش دستباف جندق مي گويد: فرش جندق از مرغوبترين فرشهاي دستباف نائين و ايران محسوب مي شود اما به علت نداشتن سود چندان از رونق افتاده است.
    * مصر در ايران
    روستاي توريستي مصر كه ميزبان گردشگران داخلي و خارجي بسياري است در ۴۰ كيلومتري جندق واقع شده است.
    اين روستا حدود ۱۵۰ سال پيش توسط شخصي به نام يوسف بناشده و به نام كشوري كه حضرت يوسف(ع) در آن فرمانروايي مي كرده يعني مصر نامگذاري شده است. روستاي مصر به علت موقعيت جغرافيايي و وجود تپه هاي ماسه بادي زيبا مورد توجه طبيعت گردان و بيابانگردان قرار گرفته است. در اين روستا كاروان هاي شتر سواري براي استفاده گردشگران مهياست.
    گذشتن از تپه ماسه هاي بادي زيبا تجربه اي فراموش نشدني است كه با حضور در جندق و روستاي مصر محقق خواهد شد.
    همچنين كاروان هاي توريستي مصر شب را در ميان بيابان مي گذرانند تا گردشگران ، پرستاره ترين شب ها را تجربه كنند. ستاره ها در شب هاي كوير آنقدر زيبا و نزديك به نظر مي رسند كه بيننده براي درآغوش گرفتن آنها، بارها دست هاي خود را باز مي كند. گردشگران خارجي كه به اين نقطه از كوير مراجعه مي كنند از ديدن اين همه شگفتي هيجان زده مي شوند.
    * طلاي سرخ در جندق
    زعفران يكي از محصولات مهم جندق محسوب مي شود. اين شهر داراي مرغوب ترين زعفران كشور است اما به علت كمبود آب در اين منطقه اين محصول تنها براي استفاده بومي برداشت مي شود. اعتباري در اين باره مي گويد: مردم جندق دوست دارند مرغوب ترين زعفران ايران را به نقاط ديگر ارسال كنند كه به همين علت براي توسعه كشاورزي در اين ناحيه احداث چند سد براي تامين آب پيشنهاد شده است. اگر با اين طرح ها موافقت شود كشاورزي اين شهر رونق دوباره پيدا مي كند. به غير از زعفران، سير، نعناع و انار از ديگر محصولات كشاورزي اين ناحيه محسوب مي شود.
    شهردار جندق ادامه مي دهد: در اين شهر مرغوب ترين فرش هاي نائين و ايران بافته مي شود اما بنا به دلايلي از جمله كمبود بودجه از رونق افتاده است. فرش جندق در زمان قديم از معروف ترين قالي هاي ايران به شمار مي رفت. همچنين به علت مسافت بسيار و دوري امكانات، اشتغال، از بزرگ ترين مشكلات اين ناحيه به شمار مي رود. مردم جندق با كشاورزي، كار در كوره هاي آجرپزي و بافت فرش نائيني امرارمعاش مي نمايند.
    همچنين در اطراف جندق معادن بسياري وجود دارد كه جوانان در آن اشتغال دارند.
    جندقي ها انتظار دارند با رونق گردشگري و ايجاد قطب گردشگري در دل كوير، اين شهر بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.
    * جندق توسعه مي يابد
    يكي از طرح هايي كه در زمان حضور هيات دولت در استان اصفهان به تصويب رسيد و موجبات خوشحالي مردم اين منطقه را فراهم آورد تصويب طرح احداث جاده جندق - گرمسار بود. اعتباري در اين باره مي گويد: يكي از مشكلات جندق دوري مسافت نسبت به مركز استان و شهرهاي بزرگ است به طوري كه ۲۳۰ كيلومتر از مركز شهرستان نائين و ۳۷۰ كيلومتر از مركز استان اصفهان فاصله دارد. به همين علت طرحي را تقديم هيات دولت كرديم كه با اجرا شدن آن جاده جندق به گرمسار در ميان كوير احداث مي شود و ۳۰۰ كيلومتر مسافت جندق به طرف تهران كاسته مي شود. اين طرح در سال ۱۳۸۵ به تصويب هيات دولت رسيد و در دست مطالعه است. با اجراي اين طرح فاصله جندق به تهران به كمتر از ۳۵۰ كيلومتر مي رسد و راه ارتباطي مناسبي براي ارتباط استان هاي سيستان و بلوچستان، يزد، كرمان و خراسان جنوبي به پايتخت محسوب خواهد شد. همچنين به دستور رئيس جمهور قرار است خط لوله گاز جنوب به شمال از جندق بگذرد تا مردم اين منطقه از نعمت گاز بهره مند شوند .
    * خونگرم و ميهمان نواز
    مردم جندق بسيار خونگرم، سختكوش، ميهمان نواز، قانع با فرهنگ غني اسلامي و مذهبي هستند. شرح حال جندق و مردم اين منطقه در آثار مورخان و نويسندگاني مثل ناصرخسرو، در كتاب سفرنامه، حمدالله مستوفي در كتاب نزهة القلوب مقدسي در احسن التقاسيم و حكمت يغمايي در كتاب بر ساحل كوير نمك وجود دارد.
    جندق در سال ۱۳۲۰ صاحب پاسگاه شد اما در سال ۱۳۵۰ اين پاسگاه بي رونق جمع آوري شد چرا كه در اين ۳۰ سال حتي يك پرونده درگيري و تخلف هم در اين شهر گشوده نشد . ۵ سال است كه پاسگاه جندق بازگشايي شده اما علت آن وقوع تصادف هاي جاده اي است و بس.
    اهالي جندق دلي به بزرگي كوير دارند و پذيراي گردشگراني هستند كه از ابتداي پائيز تا اواسط بهار هر سال كه آب و هواي مطبوعي در اين ايام دارد به اين شهر وارد مي شوند؛ گردشگراني كه مي خواهند از ميراث تاريخي تا ميراث طبيعي بهره كافي را ببرند.

تاریخ ارسال: 1390/9/23
تعداد بازدید: 1779
ارسال نظر