کشف سنگ نگاره های پیش از میلاد در روستای رشم دامغان

دانشی که در جهان است را تنها در جهان میتوان يافت نه در کنج اتاق          
:: کشف سنگ نگاره های پیش از میلاد در روستای رشم دامغان                   
رشم نام یکی از روستاهای زیبا و منحصر بفرد دامغان و شاید ایران است با خصوصیاتی که درکمتر مکانی در ایران مشابه آن یافت می شود. این روستا در دیواره ی ورودی به کویرمرکزی ایران از طرف دامغان به جندق است. کنار جاده دامغان به جندق درسمت چپ آن روستایی زیبا با دوچشمه آب قرار دارد که برای مسافران تفتیده از کویرخشک نعمتی بی بدیل است.
وقآلبوم تصاویر روستای کویری رشم دامغانتی از گرما و خشکی کشنده ی کویر از طرف جندق به دامغان به این روستا می رسیم گویی وارد بهشت می شویم . هوایی خنک، آب فراوان و مردمانی مهربان. خصوصیات خوب روستای کویری رشم به این ها که ذکر کردیم ختم نمی شود. اوج شکوه و عظمت آن وجود سنگ نگاره هایی است در دامنه کوه های مرتفع شمال غربی آن. نقش هایی که در جای جای ایران تکرار شده اند و دراین دیار کویری همچون دیگر نقاط ایران وجود دارند. در دامنه شرقی یکی از مرتفع ترین کوه های منطقه بنام  کوه دختران یا چهل دختران در نقطه آغازین ظهور آب برسنگ های سخت، نقش های متعددی از بزکوهی (نماد آب خواهی) در دیار خشک  حکاکی شده اند. اگرچه تعداد آنها کم و معدود است ولی ارزش و پیام ملی آنها بسیار فراوان است. ازمهم ترین ارزش هایی است که ما به دنبال آنها هستیم.                   
وجود نقش های متعدد بزکوهی است که توسط هنرمندان طی دوره های مختلف بر سنگ های سخت ایجاد شده اند. پیامی بس بزرگ در خود دارند و آن اینکه ماهم از خالق هستی آب می خواهیم، چراکه ارزشمندترین عنصر هستی وحیات آب است و کویرنشینان ازهمه اولی تر. نیاکان ما این پیام خودشان را از چهار هزار سال پیش در قالب یک نوع خط پیکتوگرام که همانا نقش بزکوهی است به زیبایی تمام بیان داشته اند. همان اصل و قاعده ی کلی که درجای جای ایران تکر ار شده است و دقیقاً دراین نقطه ی دور افتاده و کویری نیزتکرار شده است. دراین دیار انسان بیشتر از همه جا ارزش این خواسته را درک می کند و همه ی عوامل طبیعی در پیرامون ما این خواسته ی ارزشمند را فریاد می زند. آب ، آب و آب.                         
کشف این آثار در دره کوه چهل دختر پیام آور آن است که شبیه به این آثار حتماً می تواند در دیگر نقاط کوه ها و دره های این دیار وجود داشته باشند که نیاز به بررسی بیشتر دارد. درکنار نقش های بزکوهی ما با نمونه های متعددی از فنجان نماهایی مواجه شدیم که برای نخستین باردرایران به شکل مربع ایجاد شده بودند.  این آثاربر دیواره ی شرقی دره در محل گذر آب ایجاد شده بودند که تعداد آنها به شش عدد می رسید. شاید محل نگهداری مایعاتی همچون عصاره گیاهان (هوم) بوده باشند. لازم با یاد آوری است که در طول دره گیاه مقدس هوم  فراوان به چشم می خورد. این دیوار کنده ها(Cup Marks) به طرز زیبایی با ابزارهای آهنی سخت همچون فولاد به دقت فراوان ایجاد و حاشیه بندی شده بودند. بررسی کارکردهای دقیق تر آنها نیاز به مطالعات بیشتری دارد. درکنار یکی از آنها خط کنده ی عربی وجود داشت که  خواندن آن به علت هم رنگ شدن آثارحکاکی با رنگ بوم دشوار می باشد.                                                            
لازم به ذکر است که بر دیواره ی سنگی یکی از چشمه ها نیز نقش یک سواره با تکنیک هنری بالا حک شده که به نظر نگارنده با توجه به شکل کلاه سواره، شاید متعلق به دوره ساسانی باشد که برای قطعیت نیاز به طیف سنجی عمومی شتاب دهنده دارد.                                          
نگهبان آب چشمه                    
شاخصه های سنگ نگاره های چهل دختر رشم دامغان
1- اندازه و ارتفاع بوم ها: دیواره ی شرقی یک دست دره درقالب یک بوم استفاده شده بود که ارتفاع آن به ده ها متر می رسد. 
2- زاویه ی شیب و جهت بوم ها: این بوم  بزرگ دارای زاویه شیب حدود 90  درجه است و جهت حدوداً شرق.
3- جهت قرار گرفتن نقش ها: جهت همه ی نقوش یک نواخت است و از جنوب به طرف شمال است .
4- درصد نقوش و نوع آنها: همه ی نقوش بزکوهی است و در کنار چشمه آب داخل روستا هم یک سواره است.
5- میزان هوازدگی نقوش: میزان هوا زدگی به علت خشکی هوا، جهت شرقی و شیب تند بوم بسیار ناچیز است. 
6- اندازه ی نقوش حکاکی شده: بزرگترین نقش که یک بزکوهی است به اندازه ی حدود پانزده سانتیمتر و کوچکترین آنها نیز به اندازه ی پنج سانتیمتر است.
7- میزان عمق حکاکی ها: عمق حکاکی ها از 5/ تا 1 میلیمتر متفاوت است.
8- ابزارهای بکار رفته جهت حکاکی ها: ابزار های بکار برده شده از کوبش فلز سخت و نوک تیز به وجود آمده اند.
9- نوع حکاکی ها: تمام نقوش از نوع (Petroglyphs) هستند که براثر ضربه های کوبشی (Pecking) منظم و دقیق در کنارهم ایجاد شده‌اند و هیچ یک از نقوش در اینجا به روش کششی ایجاد نشده اند. به نظر نگارنده تمامی حکاکان از آموزش خاصی برخوردار بوده اند که توانسته اند در مرحله ی اول بدون خراب کردن بوم ها، چنین نقوشی را با القای حالت روحی مورد نظر بیافرینند.
10- قدمت نقوش و دیگر آثار: به نظر نگارنده همه ی آثار بعد از کشف آهن خلق شده اند که نوع حکاکی آنها گویای آن است. احتمالاً قدمت آنها به هزاره ی اول ق.م. می رسد که جهت قطعیت بهره گیری ازتکنولوژی طیف سنجی عمومی و شتاب دهنده و تحلیل ریز فرسایش اجتناب ناپذیر است.
11- خدشه های وارد شده: خوشبختانه هیچگونه خدشه ای برآنها وارد نشده است بجز گودال های عمیق و وحشتناکی که زیر آنها توسط افراد خاطی جهت کشف گنج ایجاد شده است .
12- جنس سنگ و رنگ بوم:  از نوع سنگ های دگرگونی و به هم فشرده اند و رنگ آنها خاکستری است
13- چون و چرایی بوجود آمدن نقوش: محوطه های سنگ نگاره ها در ایران باستان کتاب هایی سنگی هستند که نویسندگان و هنرمندان آنها، در دوره های مختلف، زمانی که انسان هنوز زبانی برای گویش و خطی برای نوشتن نداشته، بواسطه ی آنها سخن گفته و شرح زندگی خود و دیگران و حتی محیط اقلیمی خود را تصویر     کرده اند، در واقع سنگ نگاره ها، علایم و نشانه های حاوی پیامند. 
 14- ویژگی های مشترک و پیوستگی سنگ نگاره ها:
· وجود صد در صد نقوش بزکوهی با سبک و طرح های مشابه در کل ایران.
· کهن بودن کلیه ی نقوش حکاکی شده باسبک و طرح های مشابه در کل ایران.
· وجود هنر در آنها (هنرهای صخره ای) همگون با کل سنگ نگاره های ایران
ویژگی منحصر بفرد محوطه:  وجود هفت مور فنجان نمای مستطیل و مربع شکل به ابعاد حدوداً ده در ده سانتیمتر و ده در پانزده سانتیمتر و عمق بیش از ده سانتیمتر با اسرار خاص خود و حفره های غار مانند در سطح بالایی بوم های سنگ نگاره ها بود که درون آنها به علت ایجاد آتش سیاه شده بود.
از منظر اقتصادی آنها از بهترین سامانه های جلب توریسم، اکوتوریسم و اکوموزه ی هنرهای صخره ای داخلی و خارجی می باشند.                                        
تک نقش بزکوهی  که بردیواره ی سخت و ناهموار دره حکاکی شده . رنگ سفید اثر نشان از جدید بودن ان نیست  بلکه ناشی از جهت شر ق و زاویه شیب 90 درجه  آن است.
http://www.tarikhaneh.com/farsi/damghan/sannegarehaye%20reshm.htm

تاریخ ارسال: 1390/10/10
تعداد بازدید: 2480
ارسال نظر