طاهره صفار زاده
طاهره صفارزاده در ۲۷ آبان ۱۳۱۵ در سيرجان در خانواده‌اي متوسط كه پيشينه‌اي عرفاني داشتند متولد شد. وي در ۶ سالگي تجويد و قرائت و حفظ قرآن را در مكتب محل آموخت‌ و تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در كرمان گذرانيد. نخستين شعر را در ۱۳ سالگي سرود كه نقش روزنامه ديواري مدرسه شد. صفارزاده اولين جايزه شعر را كه يك جلد ديوان جامي بود در سال چهارم دبيرستان به پيشنهاد محمدابراهيم باستاني پاريزي كه آن زمان از دبيران دبيرستان بهمنيار بود، از رئيس آموزش و پرورش استان دريافت كرد. شهرت طاهره صفّارزاده با شعر «كودك قرن‌» پديد آمد. وي در امتحان ورودي دانشگاه در رشته‌هاي حقوق‌، زبان و ادبيات فارسي، و زبان و ادبيات انگليسي قبول شد و چون ترديد در انتخاب داشت خانواده‌اش به استخاره رجوع كردند و در نتيجه در زبان و ادبيات انگليسي ليسانس گرفت‌. مدتي به عنوان مترجم متون فني در شركت نفت كار كرد و چون به دنبال يك سخنراني در اردوي تابستاني فرزندان كارگران مجبور به ترك كار شد، براي ادامه تحصيل به انگلستان و سپس به آمريكا رفت‌. او در دانشگاه آيوا، هم در گروه نويسندگان بين‌المللي پذيرفته شد و هم به كسب درجه MFA نايل آمد. MFAدرجه‌اي مستقل است كه به نويسندگان و هنرمنداني كه داوطلب تدريس در دانشگاه باشند اعطا مي‌شود و نويسندگان به جاي محفوظات و تاريخ ادبيات به آموختن نقد به‌صورت تئوري و عملي و انجام پروژه‌هاي ادبي متنوع مطالعات وسيع درباره آثار نويسندگان و شاعران مي‌پردازند. دوره آن يك سال بيش از فوق ليسانس است و استخدام دارنده اين مدرك در دانشگاه‌هاي آمريكا با پايه دكتري انجام مي‌پذيرد. طاهره صفّارزاده براي دروس اصلي، «شعر امروز جهان‌»، «نقد ادبي‌» و «نقد عملي ترجمه‌» را انتخاب كرد و در مراجعت به ايران اگرچه به دليل فعاليت‌هاي سياسي در خارج، مشكلاتي براي استخدام داشت، اما چون در كارنامه‌اش از ۴۸ واحد درسي ۱۸ واحد ترجمه ثبت شده بود و كمبود و نبود استاد ترجمه براي رشته‌هاي زبان خارجي باعث گله‌مندي گروه‌هاي زبان بود، در سال ۱۳۴۹ با استخدام او در دانشگاه ملي (شهيد بهشتي) موافقت شد. طاهره صفّارزاده پايه‌گذار آموزش ترجمه به عنوان يك علم و برگزاركننده نخستين «نقد عملي ترجمه‌» در دانشگاه‌هاي ايران محسوب مي‌شود. اگرچه سابقه برگردان آثار ادبي و مذهبي به ۲۰۰ سال قبل از ميلاد مسيح مي‌رسد، اما تا اوايل سال‌هاي ۱۹۶۰، ترجمه‌، حرفه‌اي ذوقي و غير آكادميك به شمار مي‌رفت و تدريس آن به برنامه‌هاي آموزشي دانشگاههاي مغرب زمين راه نيافته بود. دانشگاه آيوا بنا به درخواست شاعران و نويسندگان «كارگاه نويسندگي‌»، اولين مركزي بود كه به گنجاندن اين درس در برنامه آموزشي رشته‌هاي زبان و ادبيات اقدام ورزيد. صفّارزاده حدود ۳ سال بعد در كنار نويسندگان دانشجو به بهره‌منديهايي از اين آموزش جديد دست يافت‌. در كلاس به سبب تنوع زبان‌هاي خارجي در بين شركت‌كنندگان‌، بررسي متون ترجمه شده‌، در سطح صحّت وبلاغت زبان انگليسي‌، فارغ از مقايسه با متن اصلي از سوي استاد انگليسي زبان انجام مي‌شد كه در عين حال امري اجتناب‌ناپذير بود. امّا صفّارزاده از ابتداي تدريس خود در ايران متدي مبني بر شناخت و تطابق مفهومي‌، دستوري و ساختاري دو زبان مبدأ و مقصد ابداع كرد و اين شيوه پيشنهادي در درسي كه سابقه‌ي تدريس قانونمند نداشت نزد بسياري از همكاران وي الگو قرار گرفت‌. امّا صفّارزاده از ابتداي تدريس خود در ايران متدي مبني بر شناخت و تطابق مفهومي‌، دستوري و ساختاري دو زبان مبدأ و مقصد ابداع كرد و اين شيوه پيشنهادي در درسي كه سابقه‌ي تدريس قانونمند نداشت نزد بسياري از همكاران وي الگو قرار گرفت‌. پس از انقلاب اسلامي تعيين كتاب «اصول و مباني ترجمه‌» اثر وي به عنوان كتاب درسي در زمينه شناخت نظريه‌ها و نقد عملي ترجمه به ويژه براي دانشجويان رشته‌ «ترجمه‌» مفيد افتاد. طاهره صفّارزاده در زمينه شعر و شاعري نيز به دليل مطالعات و تحقيقات ادبي به معرفي زبان و سبك جديدي از شعر با عنوان شعر «طنين‌» توفيق يافت كه در آغاز بسيار بحث‌برانگيز شد زيرا شعر مقاومت و طنز سياسي‌، حكومت‌پسند نبود. سرانجام در سال ۵۵ به اتهام نوشتن شعر مقاومت ديني از دانشگاه اخراج و براي دومين بار به خانه‌نشيني و فراغت اجباري رفت. وي در زمان خانه‌نشيني، تمام وقت خود را وقف خواندن تفاسير و مطالعات قرآني كرد. كتاب «سَفَر پنجم‌» او كه دربرگيرنده اشعار مقاومت با مضامين ديني است در سال ۵۶ در دو ماه به سه چاپ با شمارگان سي هزار رسيد. در آغاز نهضت اسلامي‌، به كمك نويسندگان سرشناس و متعهّد مسلمان به تأسيس مركزي به نام «كانون فرهنگي نهضت اسلامي‌» اقدام كرد. در مدت مسئوليت او حدود ۳۰۰ هنرجو در رشته‌هاي سينما، عكاسي‌، تئاتر، نقاشي‌، گرافيك‌، شعر و داستان‌، در آن مركز پرورش يافتند كه بعداً از دست‌اندكاران و مسئولان فرهنگي و هنري انقلاب شد. طاهره صفارزاده در سال ۱۳۷۱ از سوي وزارت علوم و آموزش عالي، استاد نمونه اعلام شد و در سال ۸۰ پس از انتشار ترجمه قرآن كريم به افتخار «خادم القرآن» نائل آمد. وي در كتاب “ترجمه‌ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد” به كشف يكي از كاستي‌هاي مهم ترجمه‌هاي فارسي و انگليسي – يعني عدم ايجاد ارتباط نامهاي خداوند (اسماءُ الحسني‌) با آيات قرآن – دست يافته است كه اين تشخيص مي‌تواند سرآغاز تحولي در ترجمه كلام الهي به زبانهاي مختلف باشد. ضمن برنامه‌ريزي زبانهاي خارجي‌، به پيشنهاد او درسي با عنوان “بررسي ترجمه‌هاي متون اسلامي‌”در برنامه گنجانده شد و تدريس اين واحد درسي موجب توجه اين استاد ترجمه به اشكالهاي معادليابي ترجمه‌هاي فارسي و انگليسي قرآن مجيد گرديد. اين برخورد علمي او را برانگيخت كه به خدمت ترجمه قرآن به دو زبان انگليسي و فارسي همّت گمارد. قرآن حكيم حاصل ۲۷ سال مطالعه قرآن مجيد، آموختن زبان عربي و تحقيق و يادداشت‌برداري از تفاسير و منابع قرآني است كه از رجوع به كلام الهي براي كاربرد در شعر شروع شد و با ترجمه آن به دو زبان پايان گرفت‌. شرح اين توفيق در مقدمه كتاب “ترجمه‌ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد” و نيز دو مقدمه فارسي و انگليسي “قرآن حكيم‌” آمده است‌. وي در ماه مارس ۲۰۰۶ همزمان با بر پائي روز جهاني زن از سوي سازمان نويسندگان آسيا و افريقا به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه دانشمند مسلمان برگزيده شد. در بخشي از نامه اين سازمان آمده است: ”از آنجا كه دكتر طاهره صفارزاده ـ شاعر و نويسنده برجسته ايراني ـ مبارزي بزرگ و نمونه والاي يك زن دانشمند و افتخارآفرين مسلمان است، اين سازمان ايشان را به پاس سابقه طولاني مبارزه و كوششهاي علمي گسترده به عنوان شخصيت برگزيده سال جاري انتخاب كرده است.” برخي از آثار اين محقق و شاعر برجسته ازين قرار است : شعر : - رهگذر مهتاب / ۱۳۴۱ - سروده هايي به زبان انگليسي / ۱۳۴۷ - طنين در دلتا / ۱۳۴۹ - سد و بازوان / ۱۳۵۰ - سفر پنجم / ۱۳۵۶ - حركت و ديروز / ۱۳۵۷ - بيعت با بيداري / ۱۳۵۸ - مردان منحني / - ديدار صبح / ۱۳۶۶ - گزيده اشعار فارسي و انگليسي / ۱۳۷۸ - در پيشواز صلح / ۱۳۸۵ - گزيده ادبيات معاصر / ۱۳۷۸ - هفت سفر / ۱۳۸۴ - روشنگران راه / ۱۳۸۴ - انديشه در هدايت شعر / ۱۳۸۴ اصول ترجمه ، نقد ترجمه ، ترجمه : - اصول و مباني ترجمه / ۱۳۵۸ - ترجمه هاي نامفهوم / ۱۳۸۴ - ترجمه مفاهيم بنيادي قرآن مجيد ( فارسي و انگليسي ) / ۱۳۷۹ - ترجمه قرآن كريم .( سه زبانه متن عربي با ترجمه فارسي و انگليسي ) / ۱۳۸۰ - ترجمه قرآن كريم . ( دو زبانه متن عربي با ترجمه فارسي / ۱۳۸۲ - ترجمه قرآن كريم . (دو زبانه متن عربي با ترجمه انگليسي ) / ۱۳۸۵ - لوح فشرده قرآن كريم (سه زبانه ) / ۱۳۸۳ - دعاي عرفه / ۱۳۸۱ - دعاي ندبه و دعاي كميل / ۱۳۸۳ - مفاهيم قرآن در حديث نبوي : گزيده اي از نهج الفصاحه با ترجمه فارسي و انگليسي / ۱۳۸۴ - دعاي جوشن كبير / ۱۳۸۵ - طرح سرپرستي و ويراستاري ۳۶ كتاب زبان تخصصي براي رشته هاي مختلف دانشگاهي(۱۳۵۹ –۱۳۷۶ )

تاریخ ارسال: 1390/9/23
تعداد بازدید: 3847
ارسال نظر



مطالب مرتبط